Od 2025 r. obowiązuje nowe rozporządzenie w sprawie instrumentów finansowych

Zmiany nie mają charakteru systemowego. Korygują jedynie dotychczasowe przepisy w celu ułatwienia ich stosowania. Przepisy nowego rozporządzenia mają zastosowanie do sprawozdań finansowych za 2025 r. ale mogą być stosowane także do sprawozdań finansowych sporządzanych za 2024 rok.

Zmiana rozporządzenia związana była z koniecznością rewizji przepisów regulujących rachunkowe kwestie związane z instrumentami finansowymi, polegające przede wszystkim na eliminacji niespójności oraz wątpliwości interpretacyjnych przez doprecyzowanie lub uspójnienie z innymi przepisami w zakresie rachunkowości. Podkreślić należy, że zmiany te nie mają charakteru systemowego – korygują jedynie dotychczasowe przepisy w celu ułatwienia ich stosowania (i uaktualnienia względem już obowiązujących przepisów).

W „nowym” rozporządzeniu wprowadzono zmiany obejmujące:

• dodanie do klasyfikacji instrumentów finansowych kategorii „pozostałe zobowiązania finansowe”, w ramach której będzie możliwe ujęcie innych zobowiązań finansowych;
• sformułowanie definicji związanych z „wyceną za pomocą modelu" w oparciu o dane obserwowalne i dane nieobserwowalne oraz ustalenie hierarchii wyceny do wartości godziwej w oparciu o 3 poziomy hierarchii wartości godziwej;
• wyeliminowanie definicji „rynku regulowanego” i wprowadzenie w to miejsce definicji „rynku aktywnego”;
• wprowadzenie przepisów dotyczących modyfikacji umów i zmian warunków umownych aktywów i zobowiązań finansowych, ponieważ dotychczasowe przepisy nie regulowały tej kwestii;
• wprowadzenie wytycznych dotyczących modyfikacji umów związanych ze zmianami wskaźnika stóp referencyjnych;
• wprowadzenie przepisów dotyczących restrukturyzacji aktywów, które będą określały zakres możliwych modyfikacji oraz możliwość usunięcia ich z ksiąg rachunkowych, a także wprowadzenie nowych składników aktywów;
• wprowadzenie przepisów dotyczących wyceny początkowej zobowiązań finansowych, ujmowanych w sytuacji usuwania innych zobowiązań oraz ujmowania instrumentów złożonych po stronie emitenta;
• zmianę w zakresie rachunkowości zabezpieczeń przez zastosowanie podejścia opartego na skuteczności zabezpieczenia, ponieważ przedmiotem oceny jest generalnie skuteczność zabezpieczenia, a nie jego efektywność;
• poszerzenie wymaganych ujawnień, w tym w szczególności związanych z wyceną w wartości godziwej;
• dokonanie zmian przepisów, które dotychczas budziły wątpliwości interpretacyjne.

Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie obowiązkowo po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2024 r., tj. za 2025 r. Jednocześnie przewidziano możliwość zastosowania nowych przepisów do sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się przed 1 stycznia 2025 r., tj. za 2024 r. W takiej sytuacji jednostka jest zobowiązana do zamieszczenia w informacji dodatkowej informacji o sporządzeniu sprawozdań finansowych zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia.

W sprawozdaniach finansowych sporządzanych po raz pierwszy zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia nie trzeba dokonywać przekształcenia danych porównawczych za poprzedni okres sprawozdawczy. Odstąpiono od tego wymogu w celu wyeliminowania konieczności ponoszenia kosztów niewspółmiernych do korzyści. Stosowanie wprost przepisów rozporządzenia w nowym brzmieniu jest bowiem szczególnie trudne ze względu na fakt, że wprowadza stosowanie wartości godziwej w formie modeli wyceny, co skutkuje koniecznością zbudowania tych modeli.

Przepisy nowego rozporządzenia mają zastosowanie tylko do transakcji lub innych zdarzeń, które wystąpiły od pierwszego dnia roku obrotowego, w którym przepisy te mają zastosowanie, co oznacza prospektywne zastosowanie ich od 1 stycznia 2025 r., bez reklasyfikacji instrumentów finansowych dotychczas wykazywanych przez jednostki.

Podstawa prawna

• rozporządzenie Ministra Finansów z 17 listopada  2024 r. w sprawie uznawania i metod wyceny oraz ujawniania i prezentacji instrumentów finansowych – Dz.U. z 2024 r. poz. 1750.

www.inforlex.pl