Budżetowanie nie jest zadaniem łatwym, gdyż obejmuje proces planowania, czyli nic innego, jak próbę zaprojektowania przyszłości. Jak trudne jest to zadanie przekonuje się wielu menedżerów właśnie w czasach kryzysu. Budżetowanie nie przysparza większych problemów w chwilach stabilnego wzrostu, ale co, jeśli nastaną niespokojne czasy? Co wtedy z naszymi budżetami? Zmieniać budżet czy pokazywać wpływ naszego tzw. overshota (przestrzelenia) w kalkulacjach?

Zmiana budżetu w trakcie roku. Kiedy i jak się do tego zabrać?

Czym jest właściwie budżet?

W każdym przedsiębiorstwie budżetowanie będzie związane z innymi celami. Dzięki budżetom można koordynować działania w różnych obszarach przedsiębiorstwa oraz podkreślić rolę i wpływ każdego z nich w realizacji podstawowych budżetów finansowych. Budżet jest zatem narzędziem motywującym do realizacji celów operacyjnych i wykonania planów, jakie zostały założone. W dużych jednostkach gospodarczych budżetowanie pomaga kadrze kierowniczej różnych szczebli w kontrolowaniu poszczególnych działów i zarządzaniu nimi. Wpływa także na poprawę organizacji i zwiększa świadomość pracowników, gdyż pokazuje, w jakim kierunku przedsiębiorstwo zmierza i jakie cele może i zamierza zrealizować. W związku z różnym okresem decyzyjnym na różnych szczeblach zarządzania można podzielić cele budżetów na różne okresy. Niemniej jednak najlepiej, gdy budżet obejmuje okres roczny z uwzględnieniem podziału na kwartały lub nawet miesiące. Przy podziale budżetu na okresy miesięczne mamy możliwość szybszego reagowania na zmiany, a więc taki podział zapewni szybką informację zwrotną, niezbędną w przypadkach koniecznych do wdrożenia usprawnień organizacyjnych.

Budżetowanie nie opiera się jedynie na planowaniu oraz tworzeniu i zatwierdzaniu, ale przede wszystkim kontroli. Jest to jedno z najlepszych, jeśli nie najlepsze narzędzie, które alarmuje nas, że coś w założonym planie nie działa tak, jak sobie założyliśmy. Okresowe wyniki osiągane przez przedsiębiorstwo powinny być porównywane z wielkościami ujętymi w budżetach. Porównanie takie najlepiej robić co miesiąc, a raporty z tych porównań powinny służyć do natychmiastowej weryfikacji założeń budżetowych dotyczących kolejnych okresów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Nawet jeżeli dochodzi do nieznacznych odchyleń, to mają one swoją przyczynę i niosą ze sobą informację. Zbyt późna reakcja może spowodować efekt kuli śnieżnej, która będzie miała znaczący wpływ na wyniki następnych miesięcy i większe odchylenia od zaplanowanego budżetu.

Identyfikacja problemów, które mogą wpływać na budżetowanie

Przygotowanie budżetu przedsiębiorstwa nie jest prostym zadaniem, szczególnie gdy skala biznesu jest duża i zatrudnionych jest w nim wiele osób o różnych kwalifikacjach. Kluczem do rozwiązania problemów jest ich jasne zdefiniowanie. Pierwszym bardzo często popełnianym błędem jest brak wytycznych przy tworzeniu budżetu. W tych wytycznych przedstawione będą jasno terminy oraz odpowiedzialność za poszczególne budżety. Swoista instrukcja nie załatwia wszystkich problemów, ale z pewnością jest dobrym narzędziem i bazą danych w procesie budżetowania. Sporządzona baza wiedzy powinna zawierać szereg analiz przeprowadzonych na okresach historycznych wskazujących na pozycje, na których powstawały najistotniejsze z punktu widzenia zarządzania przedsiębiorstwem różnice między planem a jego wykonaniem. Baza wiedzy powinna być dostępna również dla zarządu oraz kadry kierowniczej jako narzędzie wspomagające planowanie i późniejsze analizy. W ten sposób można uzyskać skuteczne narzędzie do weryfikacji budżetów sporządzanych przez poszczególne komórki organizacyjne.

Drugim problemem może być bariera czasowa związana ze sprawnym przygotowaniem oraz pozyskaniem pomniejszych budżetów niezbędnych do utworzenia planu. Niestety, nie jest to często kwestia wyłącznie techniczna we wprowadzaniu danych (i tak większość budżetów jest robiona w Excelu), ale czasu, jaki potrzebujemy na zebranie odpowiednich danych. Osoby z poszczególnych działów w przedsiębiorstwie mogą mieć również niedokładną wiedzę o cenach w przyszłości. Inną sprawą jest to, że dla działów pozafinansowych kwestia ceny netto i brutto również może być tym samym zagadnieniem. W związku z tym jesteśmy tu również ograniczeni, oprócz czasu, niepewnością zdarzeń (nawet najlepszy menedżer z działu operacyjnego nie jest w stanie przewidzieć wszystkich czynników wpływających na przyszłość) oraz kompetencjami naszych kolegów z innych działów przedsiębiorstwa (można to jednak ograniczyć za pomocą choćby kontroli „na cztery ręce”).

Kolejną wskazaną uciążliwością podczas budżetowania jest problem w komunikacji, spowodowany przeważnie marginalizowaniem przez kierowników poszczególnych komórek organizacyjnych potrzeby sporządzania budżetu. Brak świadomości przeradza się na zrzucanie tego zadania na dalszy plan, bo zawsze znajdzie się coś pilniejszego do zrobienia. Kluczem do sukcesu jest odpowiednie zaplanowanie metodyki współpracy z dużym wyprzedzeniem, tak aby każda osoba odpowiedzialna za budżet cząstkowy miała czas, by dopasować swój kalendarz do terminów przedstawionych przez dział controllingu.

Ostatnim problemem są sytuacje trudne do przewidzenia, a skoro nie sposób ich przewidzieć, to często w żaden sposób się ich nie rozpatruje i nie analizuje. Możemy jednak sporządzić budżet według najlepszej wiedzy i obserwować, jak się zachowuje, analizując przy tym przesłanki...

Pozostałe 66% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu

Możesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.

Zobacz również

Matryca KPI w praktyce

Matryca KPI w praktyce

W gąszczu danych z różnych źródeł komfort pracy może zagwarantować matryca, która odwołując się do art. 9c ust. 1 ustawy Prawo bankowe, jest opisem powiązanych celów z procesami w działalności firmy, które przez zarządzających zostały uznane za istotne oraz są kluczowymi mechanizmami kontrolnymi i niezależnym monitorowaniem (weryfikacją lub testowaniem) przestrzegania tych mechanizmów kontrolnych. Te mechanizmy kontrolne to właśnie nasze KPI. Stąd narodziła się idea matrycy KPI, którą dziś można wykorzystać na kilka sposobów, między innymi do kontroli procesów oraz podejmowanych decyzji.

Czytaj więcej

KPI na straży kosztów w firmie

KPI na straży kosztów w firmie

Policzyć można niemal wszystko, a większość procesów biznesowych można zaprezentować w liczbach. Pod trzyliterowym skrótem KPI kryją się różnego rodzaju mierniki, dzięki którym można oceniać funkcjonowanie firmy, wychwytywać obszary nieefektywności, śledzić zmiany w czasie. Kluczowe wskaźniki efektywności są jednym z prostszych narzędzi pomocnych w zarządzaniu niemal każdym obszarem organizacji. Są również, a może przede wszystkim, doskonałym strażnikiem kosztów.

Czytaj więcej

Polecamy

Przejdź do

Partnerzy

Reklama

Polityka cookies

Dalsze aktywne korzystanie z Serwisu (przeglądanie treści, zamknięcie komunikatu, kliknięcie w odnośniki na stronie) bez zmian ustawień prywatności, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez EXPLANATOR oraz partnerów w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Usługa Cel użycia Włączone
Pliki cookies niezbędne do funkcjonowania strony Nie możesz wyłączyć tych plików cookies, ponieważ są one niezbędne by strona działała prawidłowo. W ramach tych plików cookies zapisywane są również zdefiniowane przez Ciebie ustawienia cookies. TAK
Pliki cookies analityczne Pliki cookies umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania przez użytkownika ze strony internetowej w celu optymalizacji jej funkcjonowania, oraz dostosowania do oczekiwań użytkownika. Informacje zebrane przez te pliki nie identyfikują żadnego konkretnego użytkownika.
Pliki cookies marketingowe Pliki cookies umożliwiające wyświetlanie użytkownikowi treści marketingowych dostosowanych do jego preferencji, oraz kierowanie do niego powiadomień o ofertach marketingowych odpowiadających jego zainteresowaniom, obejmujących informacje dotyczące produktów i usług administratora strony i podmiotów trzecich. Jeśli zdecydujesz się usunąć lub wyłączyć te pliki cookie, reklamy nadal będą wyświetlane, ale mogą one nie być odpowiednie dla Ciebie.