Z prowadzeniem każdej działalności gospodarczej związane jest ponoszenie ryzyka, w tym ryzyka specyficznego. W niniejszym artykule, po przedstawieniu krótkiej charakterystyki ryzyka specyficznego, zostaną omówione miary zarówno ryzyka operacyjnego, jak i finansowego oraz – na koniec – zaprezentowany zostanie przykład z zakresu całościowej oceny ryzyka specyficznego przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorstwo narażone jest zarówno na tzw. ryzyko rynkowe – wynikające z ogólnych warunków otoczenia biznesu, takich jak: makroekonomiczne, polityczne, społeczne etc. – jak i specyficzne, wynikające z kształtowania przez przedsiębiorstwo relacji z otoczeniem (kontrahentami, konkurentami) i podejmowanych przez nie decyzji. W ramach ryzyka specyficznego wyodrębnia się ryzyko operacyjne (inaczej też określane jako ryzyko inwestycyjne) – związane z oddziaływaniem na sprzedaż i koszty wytwarzania/świadczenia usług oraz ryzyko finansowe – utożsamiane z finansowaniem działalności. W szerokim ujęciu ryzyko finansowe obejmuje ryzyko kształtowania struktury kapitału (ogólne), ryzyko wypłacalności i ryzyko płynności.

Charakterystyka ryzyka specyficznego przedsiębiorstwa

Ryzyko specyficzne (inaczej: rynkowe, podstawowe, makroekonomiczne) jest bezpośrednio związane z działalnością gospodarczą danej firmy i z podejmowanymi przez nią decyzjami. Towarzyszy decyzjom dotyczącym na przykład podjęcia nowej inwestycji, kształtowania portfela produktów firmy czy wyboru partnera biznesowego.

Ryzyko specyficzne dzieli się na:

  • Ryzyko operacyjne (zwane również inwestycyjnym) – dotyczy charakteru przedsięwzięcia gospodarczego i decyzji związanych z kształtowaniem struktury aktywów przedsiębiorstwa (w co inwestować?). Ryzyko to wiąże się również z niepewnością co do wielkości przyszłych przepływów operacyjnych przedsiębiorstwa, czyli możliwości nieuzyskania planowanej wielkości przychodów ze sprzedaży oraz związanego z tym zysku operacyjnego na sprzedaży;
  • Ryzyko finansowe – związane z decyzjami dotyczącymi kształtowania struktury kapitałowej przedsiębiorstwa (skąd brać środki na inwestycje?). W ramach ryzyka finansowego wyróżnia się w szczególności:
    • Ryzyko ogólne kształtowania struktury kapitału, które jest związane z finansowaniem majątku i zwiększa się w przypadku wzrostu udziału kapitału obcego w kapitałach ogółem;
    • Ryzyko wypłacalności dotyczy przedsiębiorstw mających zadłużenie i wynika z wahań zdolności kredytowej jednostki. Wahania te mogą doprowadzić do sytuacji, w której spłata zadłużenia nie zostanie uregulowana w terminie;
    • Ryzyko płynności rozumiane jako ryzyko utraty zdolności do terminowego regulowania zobowiązań bieżących.

Zmaterializowanie się omówionych powyżej ryzyk może okazać się fatalne w skutkach dla przedsiębiorstwa, gdyż może doprowadzić nawet do jego bankructwa.

Do oceny przedstawionych rodzajów ryzyk wykorzystuje się mierniki, które zostały przedstawione w kolejnym punkcie. Jak będzie można zauważyć, ich zastosowanie jest bardzo proste, a wykorzystywane dane są stosunkowo łatwe do pozyskania. Korzyści, jakie można odnieść dzięki stosowaniu tych mierników, są ogromne – pomagają dostrzec symptomy wskazujące na możliwość zmaterializowania się ryzyka finansowego lub inwestycyjnego i uchronić przedsiębiorstwo przed ich negatywnymi konsekwencjami.

 

Miary ryzyka operacyjnego

Do podstawowych mierników ryzyka operacyjnego należą: próg rentowności, margines bezpieczeństwa oraz dźwignia operacyjna.

Próg rentowności (Break Event Point – BEP) to wielkość sprzedaży, przy której następuje zrównanie przychodów z podstawowej działalności operacyjnej z kosztami operacyjnymi. Zatem przedsiębiorstwo osiąga próg rentowności, kiedy nie ponosi już straty na podstawowej działalności operacyjnej i jednocześnie nie generuje jeszcze zysku. W związku z tym próg rentowności może być i jest wykorzystywany dla wyznaczania minimalnej skali działalności operacyjnej.

Wyznaczenie progu rentowności wymaga podziału kosztów operacyjnych na koszty zmienne (czyli takie, których wielkość zmienia się wraz ze zmianami wielkości produkcji) i koszty stałe (takie, które nie zmieniają się wraz ze zmianami wielkości produkcji).

Możliwe jest wyznaczenie progu rentowności w ujęciu ilościowym i wartościowym. Ilościowy próg rentowności możemy jednak wykorzystywać tylko w sytuacji, gdy produkcja jest jednoasortymentowa, co zdarza się stosunkowo rzadko, wobec czego w większości przedsiębiorstw ważniejsze jest wyznaczenie progu wartościowego rentowności. W tym ujęciu próg rentowności określa minimalną wielkość przychodów ze sprzedaży, które pokrywają poniesione koszty operacyjne.

Z progiem rentowności związany jest margines bezpieczeństwa, określający dopuszczalny spadek wielkości sprzedaży niepowodujący powstawania strat z podstawowej działalności przedsiębiorstwa.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę
Ulubione Drukuj

Zobacz również

Scrum w pigułce: planowanie sprintu

Sprint jest sercem scruma – jego długość to maksymalnie miesiąc. Praca do wykonania w trakcie sprintu jest określana podczas planowania sprintu (sprint planning). Plan ten powstaje jako wynik wspólnej pracy zespołu scrumowego.

Czytaj więcej

Zasady zarządzania finansami w projekcie

MC_67_30.jpg

Budżetowanie projektów, w zależności od stopnia jego skomplikowania, może okazać się prawdziwym wyzwaniem. Co należy potraktować priorytetowo, planując finansowanie danego projektu? Jakimi zasadami się kierować? O tym w dalszej części artykułu.

Czytaj więcej

Six Sigma w projektach IT

MC_67_25.jpg

Środowisko, w którym rozwijane są projekty IT, jest specyficzne – wymaga szybkiego reagowania na zmiany, adaptacji założeń i celów projektu do coraz to nowych wymagań klienta, a także efektywnego wdrażania nowych rozwiązań. Nierzadko też prace nad produktem rozciągają się na wiele projektów, w czasie których tworzone są kolejne moduły do wdrożonego już systemu czy aplikacji. Zarządzanie jakością w takim chaosie nie jest zadaniem łatwym. Z pomocą może przyjść tu metoda Six Sigma, która proponuje szereg narzędzi, jakie z powodzeniem można wykorzystać także w projektach IT.

Czytaj więcej

Numer bieżący

Polecamy

Przejdź do

Partnerzy

Reklama