Trudno oprzeć się wrażeniu, że współcześnie praca i zawód to centralna część naszej tożsamości i nie ma w niej miejsca na pokazywanie emocji. O tym, jak bardzo szkodliwy dla naszej psychiki jest taki pogląd i jak niszczące działanie ma w naszym życiu stres, rozmawiamy z Tomaszem Kalko.

Jak nie dać się zwariować?

Mówi się o stresie, że to plaga XXI w., a przecież ewolucyjnie towarzyszy nam on od zawsze. Czym zatem jest stres, skąd się bierze i dlaczego tak dużo dziś o nim mówimy?

Tomasz Kalko: Dziękuję za to pytanie na początek naszego wywiadu. Jest kilka pakietów wiedzy z zakresu współczesnej psychologii, bez których nie wyobrażam sobie nowoczesnego przywództwa. Wiedza o stresie i emocjach jest właśnie taką wiedzą, którą powinien mieć każdy menedżer odpowiedzialny za organizację, własny rozwój oraz za innych ludzi w organizacji.

Jako cywilizacja przeszliśmy bardzo głęboką zmianę kulturową w bardzo krótkim czasie. Nosimy w sobie mechanizmy, które jeszcze nie zdążyły się zaadaptować do tego, jak żyjemy, ile i jak pracujemy, a nieustannie bardzo mocno na nas wpływają.

Stres jest pochodną strachu, więc zacznę od niego. Strach to reakcja autonomicznego systemu nerwowego, czyli – co ważne! – w niewielkim stopniu jest zależna od naszej świadomości, mająca na celu błyskawiczne przygotowanie nas do reakcji „uciekaj lub walcz” w sytuacji zagrożenia. Jest w nas bardzo silnie zakodowana. Jest tylko jeden problem. Dzisiaj podlegamy innym zagrożeniom, a nasze ciało reaguje systemem, który jeszcze nie zdołał ewoluować, dostosowując się do nowych warunków życia. Czyli widzimy jakieś zagrożenie wynikające z danych, prezes żąda od nas jakiegoś zestawienia w krótkim czasie, wyobrażamy sobie możliwe ryzyka wynikające z jakichś decyzji i w każdej z tych sytuacji nasz autonomiczny układ nerwowy reaguje tak, byśmy byli gotowi do nagłej reakcji fizycznej – „walcz lub uciekaj”.

Adrenalina i kortyzol, które się wydzielają, nie pomagają nam w sytuacjach skomplikowanych reakcji, wymagających analizy. One nas przygotowują do reakcji fizycznej, która nie następuje. Nie bijemy się przecież z szefem. Nie uciekamy na widok danych. Te reakcje systemu nerwowego są po prostu nieadekwatne do sytuacji. Kiedyś nas chroniły, dzisiaj stają się balastem. Raczej je świadomie powstrzymujemy. A tych sytuacji, na które reaguje autonomiczny system nerwowy, po nim układ hormonalny, a za nim całe ciało, jest dużo. Zdecydowanie za dużo. Przetwarzamy ogromne ilości danych. Wchodzimy w interakcję z wieloma znanymi i nie znanymi osobami, które wywierają na nas presję, co ponownie wywołuje reakcje. Te reakcje są nieadekwatne, ale nasz system nerwowy inaczej nie potrafi. Jeszcze nie wypracował sobie narzędzi odpowiednich do tego, jak dziś żyjemy oraz do naszego modelu aktywności.

Powtarzający się strach w efekcie wywołuje stres, uczucie często doświadczanych i przedłużających się bodźców stresowych, na które nie mamy wpływu. I tak dochodzimy do przeciążenia, tak układu nerwowego, jak i hormonalnego. Przestajemy kontrolować nasze reakcje, spada nam kreatywność, czujemy się przemęczeni. Nasza podświadomość krzyczy nam, że już nie chce tego doświadczać. Zaczynamy zużywać rano coraz więcej energii, aby przekonać samych siebie do pójścia do pracy, którą kiedyś kochaliśmy i która była spełnieniem naszych marzeń.

Na ile podatność na stres to nasze uwarunkowania psychiczne, a na ile obiektywne czynniki zewnętrzne, jak wymagająca praca, duża odpowiedzialność, praca w stresogennych warunkach?

Odpowiedzi są dwie i odrobinę się wykluczają, ale tylko pozornie. Badanie na bliźniętach, które zostały adoptowane w okresie niemowlęctwa przez różne rodziny, a więc zostały wychowane w różnych środowiskach, pokazują, że dużo więcej niż sądziliśmy jest zależne od naszego DNA, a nie jest – jak dotychczas przypuszczano – wynikiem socjalizacji środowiskowej.

Reakcja, a właściwie wrażliwość, podatność na stres jest zależna od naszych genów.

Dobra wiadomość jest taka, że rozumiejąc te mechanizmy, możemy powoli adaptować system, który – no właśnie – trochę mamy, a trochę nim zarządzamy.

Jest to powolny proces, ale da się go wypracować. Pierwszym etapem na pewno jest świadomość mechanizmów, jakie w nas zachodzą. Mam nadzieję, że nasza rozmowa będzie dla wielu menedżerów punktem zwrotnym, od którego zaczną świadomie zarządzać tymi reakcjami. To jest właśnie ta dychotomia. Z jednej strony autonomia systemu, z drugiej jego możliwości adaptacyjne.

Pozostałe 76% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu

Możesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.

Zobacz również

Tekst otwarty nr 74/2021

Sprzedaż i kupno biznesu nie tylko w czasach kryzysu

Zapewne znaczna część przedsiębiorców wcale nie zamierza sprzedawać swojej firmy. Jednak mówi się, że firmę należy prowadzić tak, jakby chciało się ją sprzedać. Powody zbycia przedsiębiorstwa mogą być różne, ale każdemu będzie towarzyszyła myśl, by uzyskać za nie jak najlepszą cenę. O tym, jak przygotować się do sprzedaży firmy, rozmawiamy z dr. Dariuszem Stronką i radcą prawnym Bartoszem Siekaczem.

Czytaj więcej
Tekst otwarty nr 65/2019

Po pierwsze, po drugie i po trzecie... zarządzanie łańcuchem dostaw

Po pierwsze, po drugie i po trzecie... zarządzanie łańcuchem dostaw

Z Andrzejem Zawistowskim, członkiem zarządu Polskiego Stowarzyszenia Menedżerów Logistyki i Zakupów (PSML), o zarządzaniu łańcuchem dostaw oraz o relacji pomiędzy bezpiecznym poziomem zapasów i płynnością finansową przedsiębiorstwa, rozmawiała Ewa Karczewska.

Czytaj więcej

Polecamy

Przejdź do

Partnerzy

Reklama

Polityka cookies

Dalsze aktywne korzystanie z Serwisu (przeglądanie treści, zamknięcie komunikatu, kliknięcie w odnośniki na stronie) bez zmian ustawień prywatności, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez EXPLANATOR oraz partnerów w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Usługa Cel użycia Włączone
Pliki cookies niezbędne do funkcjonowania strony Nie możesz wyłączyć tych plików cookies, ponieważ są one niezbędne by strona działała prawidłowo. W ramach tych plików cookies zapisywane są również zdefiniowane przez Ciebie ustawienia cookies. TAK
Pliki cookies analityczne Pliki cookies umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania przez użytkownika ze strony internetowej w celu optymalizacji jej funkcjonowania, oraz dostosowania do oczekiwań użytkownika. Informacje zebrane przez te pliki nie identyfikują żadnego konkretnego użytkownika.
Pliki cookies marketingowe Pliki cookies umożliwiające wyświetlanie użytkownikowi treści marketingowych dostosowanych do jego preferencji, oraz kierowanie do niego powiadomień o ofertach marketingowych odpowiadających jego zainteresowaniom, obejmujących informacje dotyczące produktów i usług administratora strony i podmiotów trzecich. Jeśli zdecydujesz się usunąć lub wyłączyć te pliki cookie, reklamy nadal będą wyświetlane, ale mogą one nie być odpowiednie dla Ciebie.