Rozmowa z EDMUNDEM J. SAUNDERSEM, założycielem Polskiego Instytutu Kontroli Wewnętrznej

Ostatnie lata mijają pod znakiem obaw o przyszłość i braku stabilizacji. Pracownicy, niepewni jutra, coraz częściej decydują się „zadbać” o własną przyszłość kosztem przedsiębiorstwa, w którym pracują. Jakie są obecnie główne przyczyny powstawania nadużyć gospodarczych? Jakie schematy postępowania w takich sytuacjach powtarzają się najczęściej?

Liczne sondaże i badania pokazują, że pracownicy często wykorzystują swoich pracodawców, niekiedy zupełnie bezmyślnie. Już na początku lat dziewięćdziesiątych w moich pierwszych artykułach w Polsce (np. Bezbronne przedsiębiorstwa) oraz w pierwszej książce na temat kontroli wewnętrznej zwracałem uwagę na ten problem. Przyczyny tej anomii pracowniczej są różne i wynikają częściowo z nawyków z przeszłości, gdzie było powszechnie przyjęte, że korzysta się z tego, co jest pod ręką w zakładzie pracy (czyli po prostu wszyscy kradli, co się dało). Dzisiaj, niestety, wciąż istnieją te dawne nawyki, ale raczej w mniejszym stopniu. W supermarketach (właściwie w handlu detalicznym ogólnie) kradną i klienci, i pracownicy, a skala tego zjawiska to straty finansowe oszacowane na blisko 2 miliardy złotych rocznie1.

Jedną z głównych przyczyn sprzyjających powstawaniu nadużyć gospodarczych jest brak efektywnego i przestrzeganego systemu kontroli wewnętrznych, czyli dobrych procedur wewnętrznych. Obowiązujące procedury kontrolne mogą być „nieszczelne” lub nieaktualne, często bowiem były przygotowywane w lepszych czasach, a obecnie są rzadko monitorowane i udoskonalane. W warunkach kryzysu, kiedy ludziom nie starcza na bieżące wydatki, zaczynają oni bardziej wykorzystywać słabości takich procedur, zasad i mechanizmów kontroli wewnętrznej lub znajdują sposoby na ich ominięcie.

Mówi się, że okazja czyni złodzieja. Jest w tym dużo prawdy. Niejedna osoba pozostałaby uczciwa, gdyby nie trafiła się okoliczność, która skusi ją do popełnienia nadużycia. Warunki te opisuje teoria tzw. trójkąta oszustwa2 (fraud triangle). Zapobieganie oszustwom polega na tym, aby takie okoliczności zminimalizować i nie wystawiać uczciwego pracownika na pokusy powiązane z przypisywaniem zbyt wielu uprawnień. Obecnie wyraźnie widać, że skala takich strat poważnie rośnie: 5 lat temu wynosiła ona średnio 100 000 zł rocznie na jedną firmę, a w zeszłym roku w 4% przypadków było to już 200 000 zł.

Co do schematu tych nadużyć, umieściłbym je w dwóch kategoriach: te, które mają negatywny wpływ na jakość i wydajność pracy oraz te, które dotyczą bezpośrednio kradzieży, choćby tylko drobnych przedmiotów. W tej pierwszej kategorii najczęściej spotykamy: załatwianie (w pracy lub poza miejscem pracy) spraw prywatnych (w aż 94% badanych firm), używanie samochodu i sprzętu firmy w celach prywatnych (np. fotokopiarek, telefonów, Internetu, kart kredytowych itp.), robienie sobie częstych przerw (na papierosa, kawę, pogawędki, posiłki itp.) oraz późne przychodzenie do pracy i wczesne wychodzenie z pracy. Trudno nawet dokładnie zmierzyć skalę tych strat. Kto będzie liczył zmarnowany czas? A czas jest dla pracodawcy poważnym kosztem, bo przecież za niego płaci. Wydajność pracy natomiast jest czynnikiem, który również wpływa na wyniki finansowe przedsiębiorstwa. Ta druga kategoria wydawać by się mogła nieznacząca, ale przez dłuższy czas i szczególnie w dużych przedsiębiorstwach chodzi o naprawdę znaczące sumy pieniędzy.

Pozostałe 87% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu

Możesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.

Zobacz również

Jak nie dać się zwariować?

Jak nie dać się zwariować?

Trudno oprzeć się wrażeniu, że współcześnie praca i zawód to centralna część naszej tożsamości i nie ma w niej miejsca na pokazywanie emocji. O tym, jak bardzo szkodliwy dla naszej psychiki jest taki pogląd i jak niszczące działanie ma w naszym życiu stres, rozmawiamy z Tomaszem Kalko.

Czytaj więcej
Tekst otwarty nr 74/2021

Sprzedaż i kupno biznesu nie tylko w czasach kryzysu

Zapewne znaczna część przedsiębiorców wcale nie zamierza sprzedawać swojej firmy. Jednak mówi się, że firmę należy prowadzić tak, jakby chciało się ją sprzedać. Powody zbycia przedsiębiorstwa mogą być różne, ale każdemu będzie towarzyszyła myśl, by uzyskać za nie jak najlepszą cenę. O tym, jak przygotować się do sprzedaży firmy, rozmawiamy z dr. Dariuszem Stronką i radcą prawnym Bartoszem Siekaczem.

Czytaj więcej

Polecamy

Przejdź do

Partnerzy

Reklama

Polityka cookies

Dalsze aktywne korzystanie z Serwisu (przeglądanie treści, zamknięcie komunikatu, kliknięcie w odnośniki na stronie) bez zmian ustawień prywatności, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez EXPLANATOR oraz partnerów w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Usługa Cel użycia Włączone
Pliki cookies niezbędne do funkcjonowania strony Nie możesz wyłączyć tych plików cookies, ponieważ są one niezbędne by strona działała prawidłowo. W ramach tych plików cookies zapisywane są również zdefiniowane przez Ciebie ustawienia cookies. TAK
Pliki cookies analityczne Pliki cookies umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania przez użytkownika ze strony internetowej w celu optymalizacji jej funkcjonowania, oraz dostosowania do oczekiwań użytkownika. Informacje zebrane przez te pliki nie identyfikują żadnego konkretnego użytkownika.
Pliki cookies marketingowe Pliki cookies umożliwiające wyświetlanie użytkownikowi treści marketingowych dostosowanych do jego preferencji, oraz kierowanie do niego powiadomień o ofertach marketingowych odpowiadających jego zainteresowaniom, obejmujących informacje dotyczące produktów i usług administratora strony i podmiotów trzecich. Jeśli zdecydujesz się usunąć lub wyłączyć te pliki cookie, reklamy nadal będą wyświetlane, ale mogą one nie być odpowiednie dla Ciebie.