Spółki osobowe jako podmioty powiązane

Dotychczasowe zasady ustalania powiązań między podatnikami zakładały, że powiązania zachodzić mogą między podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych. Kategorią wolną od powiązań były natomiast jednostki, które same nie mogły być podatnikami danego podatku.

Organy podatkowe do końca 2014 r. zgodnie uznawały, że formą optymalizacji, patrząc przez pryzmat obowiązku przygotowywania dokumentacji podatkowej, były inwestycje oraz powiązania poprzez spółki osobowe – jawną, partnerską, komandytową, komandytowo-akcyjną. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 16 czerwca 2011 r. (sygn. akt: ILPB3/423-96/11-4/EK) wskazał, że spółki osobowe i ich wspólnicy, ale również inne podmioty „związane” ze spółkami osobowymi, nie są podatnikami podatku dochodowego, w konsekwencji czego nie mają wobec nich zastosowania regulacje dotyczące transakcji (w tym dokumentacji) pomiędzy podmiotami powiązanymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w orzeczeniu z 13 października 2010 r. (sygn. akt: I SA/Po 526/10) wskazał, że w świetle przepisu art. 9a Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851 z późn. zm.) transakcje zawierane przez spółkę akcyjną ze spółką osobową nie będą podlegały obowiązkowi dokumentacyjnemu. Spółka osobowa nie jest bowiem podmiotem powiązanym w rozumieniu przepisu art. 11 ww. ustawy. Z literalnego brzmienia definicji „podmiotu krajowego”, zawartej w ustawach o podatkach dochodowych, wynika, że osobowa spółka prawa handlowego nie jest podmiotem krajowym. Spółka taka jest bowiem transparentna podatkowo, tzn. nie jest podatnikiem w rozumieniu tych ustaw. W efekcie spółka osobowa niebędąca podmiotem krajowym nie będzie mogła być uznana za powiązaną z jakimkolwiek innym podmiotem. Z twierdzeniem powyższym zgodził się zarówno sąd, jak i skarżąca. Wyciągnięte z tego twierdzenia wnioski były jednak częściowo odmienne.

Podobnie dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 13 stycznia 2014 r. (sygn. akt: IBPBI/2/423-1619/13/CzP) wskazał, że w przypadku transakcji dokonywanych między spółką akcyjną oraz spółką jawną, w których określona osoba posiada odpowiednio akcje oraz pozostaje wspólnikiem, nie ma mowy o powiązaniach. To osoba fizyczna – jako podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzonej w formie spółki jawnej pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej – jest „podmiotem krajowym”, o którym mowa w art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a nie spółka jawna. Transakcje gospodarcze zawierane pomiędzy spółką jawną – jako podmiotem gospodarczym odrębnym od wspólników – a spółką akcyjną takich powiązań nie stanowią.