Finansowanie na niepewne czasy, czyli kapitał hybrydowy w przedsiębiorstwie

Kapitał hybrydowy w teorii finansów

Teorie struktury kapitału szczegółowo opisują cechy oraz przesłanki finansowania kapitałem własnym i obcym. Wskazują na podstawowe interakcje pomiędzy nimi, podejmując również próby wyliczenia optymalnych proporcji użycia tych dwóch form, w zależności od wielu zmiennych występujących w rzeczywistości gospodarczej. Pomimo wyraźnego dorobku naukowego w tym obszarze, przez długi czas kapitał własny i obcy były rozpatrywane jako dwa osobne i niezależne od siebie źródła finansowania, które odpowiednio zmieszane dawały co prawda określone synergie, jednak nadal nie ograniczały swoich podstawowych wad. Kapitał własny zostaje powierzony przedsiębiorstwu bezterminowo, choć to z niego są regulowane wszystkie roszczenia właścicieli kapitału obcego w przypadku przejściowych problemów z regulowaniem przez firmę zobowiązań. Stanowi on zatem tzw. bazę gwarancyjną i ostatni bufor bezpieczeństwa. Z tego powodu dostarczyciele kapitału własnego wymagają pewnego poziomu rentowności (ROE), tak aby zrekompensować ponoszone ryzyko. Natomiast klasyczny kapitał obcy jest tańszy i bardziej elastyczny, jednak dostępny tylko na określony czas i na określonych warunkach. Pomimo to podmioty gospodarcze zdecydowanie chcą finansować się długiem, co ma wyraźne uzasadnienie ekonomiczne. Podaż na rynku instrumentów dłużnych jest bardzo duża i stanowi trzon sektora usług finansowych. To z kolei daje stronie popytowej dużą dowolność w kształtowaniu parametrów takiego zobowiązania, a tym samym zwiększa szansę na osiągnięcie w teorii optymalnej struktury kapitału. Nie można pominąć również oszczędności w postaci tarczy podatkowej na kosztach finansowych, dzięki której odsetki od kredytu czy też wydatki leasingowe możemy pomniejszyć o wartość podatku dochodowego, co dodatkowo pomniejsza koszt kapitału obcego. Wreszcie poprzez efekt dźwigni finansowej możliwe jest zwiększenie rentowności kapitału własnego. Przykładowo, jeśli oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji wynosi 9%, a koszt finansowania takiego przedsięwzięcia 7%, to nadwyżka w wysokości 2% zwiększa rentowność przedsiębiorstwa, co w końcowym rozrachunku przekłada się na zwiększone przepływy dla właścicieli. Jednak ze względu na dłużny charakter finansowania użycie kapitału obcego wymaga dodatkowych zabezpieczeń i gwarancji (kowenanty finansowe), co w okresie dekoniunktury może być problematyczne. Właśnie dlatego innowacje w obszarze technik finansowania podążyły w kierunku zapewnienia jak najszerszego dostępu do długu, niezależnie od warunków rynkowych oraz sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. Konieczne okazało się stworzenie dodatkowych „zachęt” dla wierzycieli, tak aby nawet w niekorzystnych warunkach gospodarczych byli oni skłonni powierzyć swój majątek kredytobiorcy. Taką dodatkową premią za ryzyko okazała się dynamiczna zmiana stron finansowania, a co za tym idzie umożliwienie dawcy kapitału obcego czerpania zysków z przedsiębiorstwa.