W obrocie handlowym i finansowym istnieją różne rodzaje odsetek. Ze względu na to, jaka jest przyczyna ich naliczania, możemy wyróżnić odsetki ustawowe, ustawowe za opóźnienie, a także ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz umowne. Przy konstruowaniu pozwu o zapłatę niezbędna jest wiedza odnośnie do tego, jakich odsetek może domagać się powód. W niniejszym artykule uwaga zostanie skupiona na odsetkach za opóźnienie oraz odsetkach za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz zostanie wytłumaczone, kiedy należy ich użyć, w jakiej są wysokości i jak się je nalicza.

Odsetki za opóźnienie

Zgodnie z art. 148 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi1. Jeżeli zaś stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Gdyby jednak strony nie oznaczyły wysokości odsetek za opóźnienie, ale umówiły się co do odsetek zwykłych (kapitałowych) według stopy przekraczającej wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie, to wówczas wierzycielowi przysługiwałyby odsetki z tytułu opóźnienia również w tej wyższej stopie. Jeżeli natomiast umówione odsetki za korzystanie z kapitału byłyby niższe od odsetek ustawowych za opóźnienie, wierzyciel w związku z opóźnieniem mógłby żądać odsetek według stopy wyższej, a zatem odsetek ustawowych za opóźnienie. Reguła ta nie znajdzie zastosowania, jeżeli strony – w ramach swobody umów – wyraźnie uzgodniły, że również odsetki za opóźnienie będą się kształtować w wysokości niższej od stopy odsetek ustawowych za opóźnienie. Stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego ustala Rada Polityki Pieniężnej. Stosownie do § 1 uchwały nr 1/2015 Rady Polityki Pieniężnej z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie stopy referencyjnej, oprocentowania kredytów refinansowych, oprocentowania lokaty terminowej oraz stopy redyskontowej weksli w Narodowym Banku Polskim (Dz. Urz. NBP poz. 2) stopa ta wynosi 1,5%. Oznacza to, że odsetki ustawowe za opóźnienie kształtują się w wysokości 7% w skali rocznej. Należy zaznaczyć, że mechanizm wyliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym ma charakter uniwersalny, ma bowiem zastosowanie zarówno w obrocie profesjonalnym, jak i w obrocie nieprofesjonalnym oraz w transakcjach z udziałem konsumentów.

Należy pamiętać, że maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie). Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie ogłasza Minister Sprawiedliwości w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

Podsumowując, obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie dotyczy wyłącznie długu pieniężnego. Nieważne, czy suma pieniężna była przedmiotem zobowiązania od początku jego powstania, czy też stała się tym przedmiotem w późniejszym okresie. Pamiętajmy, że roszczenie odsetkowe z tytułu opóźnienia nie wyłącza prawa do domagania się przez wierzyciela odszkodowania. Muszą być natomiast spełnione przesłanki: szkoda powstała, dłużnik pozostaje w zwłoce – i w takiej sytuacji wierzyciel może domagać się odszkodowania na zasadach ogólnych.

Ważne!

Zgodnie z art. 482 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy (zakaz anatocyzmu), z tym że przepis ten nie ma zastosowania do pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe.

Orzecznictwo

Ustawowe odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, którego termin był oznaczony, stają się zaległą należnością uboczną w rozumieniu art. 451 § 1 zdanie drugie k.c. bez potrzeby uprzedniego wezwania dłużnika do zapłaty tych odsetek (Wyrok SN z dnia 8 marca 2002 r., III CKN 548/00, OSNC 2003, nr 5, poz. 60).

Jeżeli powstanie roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, to uzyskuje ono byt niezależny od długu głównego i według własnych reguł ulega przedawnieniu. Roszczenie o odsetki staje się wymagalne osobno w każdym dniu opóźnienia i w związku z tym przedawnia się osobno za każdy dzień opóźnienia (Uchwała SN z dnia 5 kwietnia 1991 r., III CZP 21/91, OSNC 1991, nr 10–12, poz. 121).

Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o odsetkach za opóźnienie w transakcjach handlowych są to odsetki w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i ośmiu punktów procentowych2. Transakcja handlowa zaś rozumiana jest jako umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością3.

Do ustalenia wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych stosuje się stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego obowiązującą w dniu:

  1. 1 stycznia – do odsetek należnych za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca;
  2. 1 lipca – do odsetek należnych za okres od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia.

Od 1 stycznia 2016 r. wysokość ustawowych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych to 9,5%.

Full access available for logged users only. Log in or select best subscription option here..

Log in Order a subscription

Also check

Agile

W znaczeniu formalnym agile to zwinne metody tworzenia oprogramowania1, będące alternatywnym rozwiązaniem dla tradycyjnego podejścia opartego na modelu kaskadowym (waterfall model), który uznaje poszczególne fazy tworzenia oprogramowania za odrębne i rekomenduje wykonywanie ich w porządku jedna po drugiej. Choć termin ten ukuty został na gruncie programowania, agile można rozpatrywać w sposób bardziej uniwersalny, odnosząc go do filozofii i metodyki pracy przebiegającej w zgodzie z wartościami opisanymi w „Manifeście agile”.

Read more

Autonomiczne utrzymanie ruchu, czyli TPM

MC_64_86.jpg

Organizm ludzki jest skomplikowaną maszynerią, w której szereg komórek, tkanek i narządów musi ze sobą współgrać w pełnej harmonii, abyśmy mogli odczuwać witalność i cieszyć się zdrowiem. Dla zachowania tego stanu podejmujemy szereg czynności w postaci właściwej diety, regularnych treningów, regularnych wizyt u lekarzy, doskonalimy nasze umiejętności dotyczące rozwoju fizycznego oraz poszerzamy zakres wiedzy na temat zdrowego trybu życia. W tym kontekście maszyny produkcyjne niczym nie różnią się od ludzkiego organizmu. Podzespoły, części, magistrale i płynące w ich instalacjach płyny przypominają twór, którego żywotność zależy od dbałości o jego stan fizyczny. I podobnie jak dla fanów zdrowego trybu życia opracowywanych jest wciąż wiele nowych programów, tak dla maszyn produkcyjnych istnieje metodologia zapewnienia ich żywotności i maksymalizacji dostępności do pracy.

Read more

Recepta na idealną analizę - przygotowanie procesu

MC_64_69.jpg

Firmy nieustannie próbują nadążyć za zmianą, aby być lepsze niż konkurencja i osiągać coraz lepsze wyniki finansowe. Nie jest to łatwe zadanie, zwłaszcza w perspektywie nowych potrzeb, które rodzą się w procesie zmiany. Świadomość firmy, jej pozycji na rynku i otoczenia, jest jednym z wielu czynników, które mają realny wpływ na to, czy firma odnajdzie się w nowej, zmienionej rzeczywistości. Wiarygodne dane, umiejętne ich wykorzystanie, analiza i prezentacja są niezbędne przy podejmowaniu właściwych decyzji biznesowych. W obliczu ilości gromadzonych informacji, tempa ich przetwarzania oraz różnorodności danych perspektywa dostarczenia rzetelnej analizy nie jest oczywista i wiąże się z wieloma wyzwaniami. Jakie trudności niesie ze sobą proces przygotowania danych do analizy oraz jak sobie z nimi poradzić?

Read more

Current issue

Polecamy

Go to

Partners

Reklama