Odchylenia kosztów pośrednich w rachunku kosztów standardowych

Koszty postulowane to takie, które powinny zostać poniesione w warunkach efektywnie funkcjonującej organizacji. W odróżnieniu od kosztów budżetowanych, które w swojej istocie również są postulowane, rachunek kosztów standardowych opiera się na wartościach względnych, czyli w przeliczeniu na jednostkę, podczas gdy budżet określa już koszty całkowite.

Z rachunkiem kosztów standardowych wiążą się pewne wyzwania analityczne, które a priori definiują jego postać. Trzeba przyjąć określony standard oraz metodologię jego kalkulacji. Wynika on de facto z oczekiwań menedżerskich, tj. pożądanego stanu, do którego dane przedsiębiorstwo chce się odnieść. W literaturze mówi się o trzech podstawowych standardach, czyli:

• standard stały,
• standard idealny,
• standard bieżący.

W praktyce najlepszy jest standard bieżący (standard kosztów bieżąco osiągalny). Określa on poziom kosztów możliwy do osiągnięcia przy założeniu efektywnego funkcjonowania organizacji, w przeciwieństwie do standardu idealnego, który określa poziom minimalnych możliwych do osiągnięcia kosztów.

Kolejnym wyzwaniem, zanim rozpocznie się analiza odchyleń, jest określenie standardu na podstawie dostępnej wiedzy. W praktyce wykorzystywane są dwa podejścia – przez analizę danych historycznych lub na podstawie studiów technicznych. Pierwsze z nich jest łatwiejsze, jednak ze względu na ryzyko powielenia błędów zawartych w dotychczasowej działalności może spowodować, że standardy nie będą optymalne. Wobec powyższego w literaturze przedmiotu zalecane jest przeprowadzenie badań technicznych w celu określenia optymalnego poziomu standardów kosztowych.