Podjęcie właściwej decyzji odnośnie do alokacji posiadanych przez przedsiębiorstwo zasobów kapitałowych jest kwestią wymagającą wielowymiarowej analizy i oceny nie tylko w aspekcie prawnym i finansowym, ale także w zakresie dostosowania do celów i strategii inwestora.
Podczas wyboru najlepszego wariantu pod kątem możliwych do osiągnięcia korzyści finansowych nieoceniona jest rola licznych mierników oceny projektów inwestycyjnych. Wykorzystanie ich na etapie analizy zapewnia porównywalność efektów uzyskiwanych z rozważanych inwestycji, nawet znacznie różniących się charakterem i rodzajem. W niniejszym artykule zostaną zaprezentowane wybrane bezwzględne i względne mierniki oceny wraz z odpowiadającymi im funkcjami w arkuszach kalkulacyjnych oraz różnice między tymi funkcjami. Spośród mierników bezwzględnych, wyrażających przyrost wartości przedsiębiorstwa na skutek realizacji inwestycji w jednostkach pieniężnych, opisane zostały NPV oraz XNPV, z kolei spośród mierników względnych, wyrażających spodziewany przyrost wartości w ujęciu procentowym, wyróżnione zostały miary IRR, XIRR oraz MIRR.
Mierniki bezwzględne
NPV
Inwestycja jest opłacalna w momencie, kiedy korzyści planowane do osiągnięcia przekraczają związane z nią koszty. Prosty rachunek polegający na obliczeniu różnicy między planowanymi wpływami a wydatkami jest wystarczającą metodą do przeprowadzenia wstępnej selekcji rozważanych projektów. Jednak, aby określić rzeczywiste korzyści z planowanej inwestycji, należy oszacować wartość generowanych przepływów pieniężnych w momencie inwestycji. W tym celu wykorzystuje się wartość zaktualizowaną netto (ang. Net Present Value, NPV). Jest ona podstawową metodą oceny atrakcyjności inwestycyjnej. Może być stosowana niezależnie od rodzaju i wielkości inwestycji – wykorzystuje się ją zarówno na potrzeby niewielkich inwestycji majątkowych, jak i podczas przejęcia czy fuzji przedsiębiorstwa. Jej istota polega na określeniu obecnej wartości przyszłych przepływów pieniężnych, jakie zostaną wygenerowane dzięki inwestycji.
W ścisłym związku z pojęciem wartości zaktualizowanej netto pozostaje wartość pieniądza w czasie. Ustalenie obecnej wartości przyszłych przepływów pieniężnych wymaga bowiem ustalenia, jak zmieni się wartość tych przepływów od momentu podjęcia inwestycji do ich osiągnięcia. Zmianę wartości pieniądza w czasie wyraża się za pomocą stopy dyskontowej, która ukazuje roczny spadek wartości pieniądza w ujęciu procentowym. Stopę dyskontową zwykle przyjmuje się na poziomie kosztu kapitału, uwzględniając w ten sposób ryzyko związane z inwestycją.
W celu wyznaczenia miernika NPV dla inwestycji za pomocą programu Excel należy posłużyć się formułą NPV. Funkcja ta ma postać: NPV(stopa;wartość1;wartość2;...). Wyznaczenie wartości zaktualizowanej netto przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego odbywa się w następujących krokach:
- oszacowanie wartości przepływów pieniężnych z inwestycji w poszczególnych okresach (w tym przypadku w latach),
- oszacowanie stopy dyskontowej dla danej inwestycji,
- zastosowanie formuły NPV, gdzie „stopa” oznacza stopę dyskontową, a „wartości” odnoszą się do zakresu prognozowanych przepływów pieniężnych (z wyjątkiem przepływów związanych z nakładami ponoszonymi w okresie inwestycji),
- dodanie do wyznaczonej w powyższy sposób wartości nakładów inwestycyjnych poniesionych w pierwszym roku inwestycji.
Oszacowana w ten sposób wartość jest porównywalna dla alternatywnych inwestycji, ponieważ prognozowane przepływy zostają sprowadzone do wielkości uwzględniającej wartość przepływów w czasie, czyli ryzyko związane z konkretnym przedsięwzięciem wyrażone wysokością stopy dyskontowej (kosztem kapitału).
XNPV
Zdarza się, że planowane do osiągnięcia przepływy z inwestycji są osiągane nieregularnie. Jeśli interwały czasowe, jakich dotyczy prognozowany cash flow, nie są sobie równe, wówczas należy użyć formuły XNPV.
Formuła XNPV ma następującą postać: XNPV(stopa;wartości;daty). Stopa oraz wartości są określane analogicznie jak dla funkcji NPV z tą różnicą, że są one generowane w okresach o nieregularnej długości. Dodatkowo obszar „wartości” powinien obejmować także nakłady ponoszone w okresie inwestycji, które przy wykorzystaniu formuły NPV były dodawane dopiero w końcowym etapie do wartości wyznaczonej za pomocą funkcji. Przy formule XNPV występuje także zakres „daty”, w którym należy określić terminy, w jakich następować będą przepływy środków pieniężnych określone w zakresie „wartości”. Ważne, aby komórki zaznaczone w tym zakresie miały format daty.
Formuła XNPV odnosi się do ustalenia obecnej wartości przyszłych planowanych przepływów pieniężnych, a więc jest ona niejako wariantem miernika NPV, w związku z czym interpretacja obu mierników jest tożsama. Zasadniczą różnicą między opisywanymi formułami jest regularność otrzymywania przepływów z inwestycji.
Pozostałe 61% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.
Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.
Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułuMożesz zobaczyć ten artykuł, jak i wiele innych w naszym portalu Controlling 24. Wystarczy, że klikniesz tutaj.
