Przez wiele lat controlling, rachunkowość zarządcza i ceny transferowe funkcjonowały w przedsiębiorstwach jako względnie odrębne obszary. Dział księgowości odpowiadał za prawidłowe ujmowanie zdarzeń gospodarczych i sporządzanie sprawozdań finansowych, controlling wspierał proces podejmowania decyzji zarządczych, natomiast ceny transferowe kojarzono przede wszystkim z obowiązkami podatkowymi i dokumentacyjnymi.
W praktyce obszary te coraz częściej korzystają z tych samych danych. Analiza rentowności klientów, produktów czy linii biznesowych wspiera nie tylko decyzje zarządcze, lecz również ocenę rynkowego charakteru transakcji realizowanych pomiędzy podmiotami powiązanymi.
Punktem wyjścia pozostaje jednak jakość systemu ewidencji księgowej. Jeżeli przedsiębiorstwo nie jest w stanie prawidłowo przypisać przychodów i kosztów do określonych działalności, produktów, usług lub grup klientów, nie będzie również w stanie wiarygodnie ocenić rentowności biznesu, przygotować użytecznych raportów controllingowych ani wykazać rynkowego charakteru transakcji realizowanych między podmiotami powiązanymi.
Przedstawiony przypadek pokazuje, że dobrze zaprojektowany system rachunkowości zarządczej może jednocześnie wspierać zarządzanie przedsiębiorstwem i realizację obowiązków w zakresie cen transferowych.
Od księgowania do zarządzania
Rachunkowość finansowa odpowiada przede wszystkim na pytanie: jaki wynik osiągnęło przedsiębiorstwo?
Controlling oraz rachunkowość zarządcza idą o krok dalej i odpowiadają m.in. na pytania:
- które obszary działalności generują wartość,
- które grupy klientów są najbardziej rentowne,
- jakie produkty lub usługi osiągają najwyższe marże,
- jakie procesy wymagają optymalizacji,
- jakie są źródła powstawania wyniku finansowego.
Uzyskanie takich informacji wymaga odpowiednio zaprojektowanego systemu rachunkowości zarządczej, umożliwiającego identyfikację kosztów i przychodów według działalności, klientów oraz produktów, a także ich analizę na kolejnych poziomach rentowności.
W praktyce jakość takich analiz zależy nie tylko od przyjętych zasad rachunkowości zarządczej, ale również od sposobu konfiguracji systemu księgowego. To właśnie na poziomie struktury kont, miejsc powstawania kosztów, centrów odpowiedzialności czy kluczy alokacji powstają dane, które później wykorzystywane są zarówno przez controlling, jak i specjalistów ds. cen transferowych.
Studium przypadku – działalność serwisowa przedsiębiorstwa usługowego
Pozostałe 75% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.
Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.
Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułuŹródło: Controlling i Rachunkowość Zarządcza nr 09/2026
