Skandale finansowe z początku XXI wieku oraz związana z nimi upadłość dwóch wielkich przedsiębiorstw amerykańskich obnażyły liczne luki i problemy ówczesnego raportowania sprawozdań finansowych (m.in. stosowanie kreatywnej księgowości) oraz skłoniły instytucje do redefinicji wymogów w zakresie raportowania. Odpowiedzią na zapaść giełdową wywołaną skandalami oraz spadek zaufania inwestorów do przedsiębiorstw okazała się ustawa Sarbanesa-Oxleya (dalej SOX), która znacząco wpłynęła na działalność spółek, ale także audytorów.

Ustawa Sarbanesa-Oxleya (SOX) i jej wpływ na spółki oraz audytorów

Kreatywna księgowość, skandale finansowe oraz spadek zaufania jako geneza SOX

Jednej z głównych przyczyn wdrożenia przez Kongres USA w 2002 r. ustawy SOX należy upatrywać w upadku dwóch gigantów – Enron Corporation oraz WorldCom. Enron – amerykański gigant z branży energetycznej ogłosił upadłość 2 grudnia 2001 r. i jak się później okazało był to dopiero początek zawirowań na rynku. Spółka ta jeszcze przed bankructwem zatrudniała blisko 22 tys. osób, a jej obroty wynosiły ok. 100 mld USD w roku 2000. Jednakże już od lat 90. XX wieku wielu analityków zauważało rosnące problemy finansowe firmy, które były sprawnie ukrywane za pomocą działań PR. Finalnie ujawniono i udowodniono liczne oszustwa finansowe Enron polegające na kreatywnej księgowości. Fałszowano dokumentację finansową, ukrywano straty i długi. Dochodziło też do oszustw majątkowych. Co więcej, oskarżono o pomoc w tym procederze firmę audytorską Arthur Andersen (należącą wtedy do tzw. „wielkiej piątki” obok Deloitte, Ernst &Young, KPMG i PricewaterhouseCoopers). Wymienione nadużycia oraz oszustwa doprowadziły do ruiny wielu udziałowców, w tym ówczesnych, jak i dawnych pracowników.

Zaledwie pół roku po ujawnieniu oszustw w Enron, rynkiem wstrząsnął skandal z udziałem potentata z branży telekomunikacyjnej – WorldCom. Firma ta w czerwcu 2002 r., podobnie jak wcześniej Enron, ogłosiła upadłość. Oszustwa w kolejnej dużej firmie w krótkim czasie okazały się sporym szokiem dla inwestorów i doprowadziły do zapaści na giełdach całego świata oraz znacznego spadku zaufania wśród inwestorów. Oszustwo WorldCom polegało na świadomym fałszywym księgowaniu prawie 4 mld dolarów w minionych pięciu kwartałach przed datą ujawnienia prawdy. Ponadto rok przed upadkiem firmy część kosztów księgowano jako inwestycje, co pozwalało na wykazanie zysków i zniekształcenie rzeczywistych wyników finansowych. Audytorem WorldCom, podobnie jak w przypadku Enron, była firma Arthur Andersen.

Kolejne skandale finansowe, choć już poza granicami USA, wywołały takie światowe przedsiębiorstwa, jak m.in. włoski Fiat, francuski Alcatel, niemiecki Kirch czy globalny konglomerat Tyco International. Afery finansowe oraz kolejne wnioski o upadłość doprowadziły do znacznego spadku zaufania inwestorów do rynków finansowych oraz podmiotów na nich funkcjonujących, m.in. doradców inwestycyjnych, audytorów oraz zarządów spółek. By zapobiec pogarszaniu atmosfery, w lipcu 2002 r. na Wall Street przemówienie wygłosił prezydent USA, George W. Bush, ale co ważniejsze – w tym samym roku uchwalono ustawę Sarbanesa-Oxleya (SOX).

Pozostałe 74% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników serwisu.

Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę Kup dostęp do artykułu

Źródło: Controlling i Rachunkowość Zarządcza nr 7-8/2023

Ulubione Drukuj

Zobacz również

Tekst otwarty Tylko on-line nr 11-12/2026

Konto oszczędnościowe dla dziecka: jak wybrać najlepszy rachunek i budować kapitał na przyszłość?

Konto oszczędnościowe dla dziecka: jak wybrać najlepszy rachunek i budować kapitał na przyszłość?

Pierwsze oszczędności dziecka mogą z czasem stać się realnym wsparciem na edukację, wkład własny na mieszkanie czy bezpieczny start w dorosłość — pod warunkiem, że wybierzesz rachunek dopasowany do potrzeb rodziny. Oszczędzanie na przyszłość dziecka to proces długoterminowy, w którym kluczową rolę odgrywają: oprocentowanie, częstotliwość kapitalizacji, koszty obsługi oraz ramy prawne dysponowania kapitałem małoletniego. Sprawdź, jak działa rachunek oszczędnościowy dla dziecka, jak bezpiecznie prowadzić systematyczne wpłaty i uczyć młodego człowieka dobrych nawyków finansowych.

Czytaj więcej
Tekst otwarty Tylko on-line nr 11-12/2026

Jaki poziom oszczędności zapewnia spokój finansowy? Polacy wskazali konkretne kwoty

Jaki poziom oszczędności zapewnia spokój finansowy? Polacy wskazali konkretne kwoty

Polacy coraz większą uwagę przywiązują do bezpieczeństwa finansowego i systematycznego budowania oszczędnością rosnące koszty życia oraz obawy o przyszłość sprawiają, że posiadanie odpowiedniej rezerwy finansowej staje się dla wielu gospodarstw domowych jednym z najważniejszych celów. Pojawia się jednak pytanie, ile pieniędzy trzeba zgromadzić, aby rzeczywiście poczuć się bezpiecznie. Najnowsze badania pokazują, że oczekiwania Polaków są pod tym względem bardzo zróżnicowane, a dla znacznej części społeczeństwa granicą finansowego spokoju jest dopiero kwota przekraczająca 100 tys. zł.

Czytaj więcej

Polecamy

Przejdź do

Partnerzy

Reklama

Polityka cookies

Dalsze aktywne korzystanie z Serwisu (przeglądanie treści, zamknięcie komunikatu, kliknięcie w odnośniki na stronie) bez zmian ustawień prywatności, wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez EXPLANATOR oraz partnerów w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Usługa Cel użycia Włączone
Pliki cookies niezbędne do funkcjonowania strony Nie możesz wyłączyć tych plików cookies, ponieważ są one niezbędne by strona działała prawidłowo. W ramach tych plików cookies zapisywane są również zdefiniowane przez Ciebie ustawienia cookies. TAK
Pliki cookies analityczne Pliki cookies umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania przez użytkownika ze strony internetowej w celu optymalizacji jej funkcjonowania, oraz dostosowania do oczekiwań użytkownika. Informacje zebrane przez te pliki nie identyfikują żadnego konkretnego użytkownika.
Pliki cookies marketingowe Pliki cookies umożliwiające wyświetlanie użytkownikowi treści marketingowych dostosowanych do jego preferencji, oraz kierowanie do niego powiadomień o ofertach marketingowych odpowiadających jego zainteresowaniom, obejmujących informacje dotyczące produktów i usług administratora strony i podmiotów trzecich. Jeśli zdecydujesz się usunąć lub wyłączyć te pliki cookie, reklamy nadal będą wyświetlane, ale mogą one nie być odpowiednie dla Ciebie.