Ocena opłacalności projektów

W niniejszym artykule została przedstawiona metodologia dokonywania oceny opłacalności projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach. W części pierwszej zaprezentowano zasady wyznaczania poszczególnych kategorii niezbędnych w ocenie efektywności inwestycji, takich jak:

• prognoza przepływów pieniężnych generowana w związku z realizacją projektu,
• stopa dyskontowa stanowiąca średnio ważony koszt kapitału,
• długość ekonomicznego cyklu życia projektu.

Szczególną uwagę poświęcono omówieniu pierwszej z wymienionych kategorii – prognozie przepływów pieniężnych. Punktem wyjścia do ich szacunku jest określenie nakładów inwestycyjnych na projekt oraz prognoza sprzedaży zależna od przewidywanego wolumenu i ceny jednostkowej. Następnym krokiem jest wyznaczenie kosztów i podatku dochodowego. Ostatnim elementem szacunku jest uwzględnienie zapotrzebowania na tzw. kapitał obrotowy netto.

Po przedstawieniu metodologii szacowania poszczególnych kategorii zaprezentowano mierniki oceny projektów inwestycyjnych występujące w popularnym oprogramowaniu MS Excel ze szczegółowym omówieniem ich użycia.

Ostatnia część artykułu obejmuje ilustrację zagadnień przedstawionych w części pierwszej i drugiej na przykładzie przedsiębiorstwa z branży chemicznej rozważającego wdrożenie projektu polegającego na zakupie technologii do wytwarzania nowego preparatu.

Zasady ustalania wielkości przepływów pieniężnych dla projektów inwestycyjnych

Każdy projekt inwestycyjny ma inny charakter i inną specyfikę, co oznacza, że sposób wyznaczania przepływów pieniężnych również może (a często nawet powinien) być odmienny. Mimo to, wyznaczając wartość przepływów pieniężnych dla projektu, warto kierować się pewnymi ogólnymi zasadami. Planując inwestycję, w pierwszej kolejności – zaraz po określeniu szacowanych nakładów inwestycyjnych – należy zadać sobie pytanie, jaki będzie spodziewany popyt na produkty/usługi, które będą rezultatem wdrożenia. Trudno jednak ustalić wielkość popytu, nie znając ceny, od której przecież popyt jest zależny. W tym miejscu rodzi się pytanie – jaka powinna być cena? Czy sugerować się jedynie kosztem jednostkowym i ustalić cenę, dodając minimalny (lub standardowy) narzut na cenę? Czy może warto pokusić się o próbę uzyskania wyższej ceny? Są to standardowe dylematy, jakie pojawiają się wśród osób odpowiedzialnych za rozwój przedsiębiorstw. W teorii ekonomii odpowiedź na nie znajdujemy w cenowej elastyczności popytu, która określa, w jaki sposób popyt na dane dobro będzie się zmieniał wraz ze zmianami ceny. W zależności od tego, jak popyt reaguje na zmianę ceny, rozróżnia się popyt elastyczny, jednostkowo elastyczny oraz popyt nieelastyczny. Skąd jednak wiedzieć, jaka będzie elastyczność popytu na nasze „dobro”? Najlepiej zapytać samych zainteresowanych, czyli potencjalnych klientów. Jeśli firma działa już w danej branży i ma pewne grono klientów, możemy poprosić ich o wyrażenie opinii na temat produktu oraz ceny, jaką byliby skłonni zapłacić. W sytuacji gdy branża jest nowa, należy przeprowadzić badanie rynku – samodzielnie lub z pomocą wyspecjalizowanej firmy.

Warto zaznaczyć, że wielkość popytu i wielkość produkcji nie są analogiczne. Ma to szczególne znaczenie na początku realizacji projektu, kiedy trzeba stworzyć zapasy. Jest to kluczowe dla planowania płynności finansowej przedsiębiorstwa, jednak w długim okresie można przyjąć, że produkcja jest równa sprzedaży.