Mierniki oceny projektów inwestycyjnych w arkuszach kalkulacyjnych. Co je rozróżnia? Co oznaczają? Który wybrać?

FiC_52_13.jpg

Podjęcie właściwej decyzji odnośnie do alokacji posiadanych przez przedsiębiorstwo zasobów kapitałowych jest kwestią wymagającą wielowymiarowej analizy i oceny nie tylko w aspekcie prawnym i finansowym, ale także w zakresie dostosowania do celów i strategii inwestora.

Podczas wyboru najlepszego wariantu pod kątem możliwych do osiągnięcia korzyści finansowych nieoceniona jest rola licznych mierników oceny projektów inwestycyjnych. Wykorzystanie ich na etapie analizy zapewnia porównywalność efektów uzyskiwanych z rozważanych inwestycji, nawet znacznie różniących się charakterem i rodzajem. W niniejszym artykule zostaną zaprezentowane wybrane bezwzględne i względne mierniki oceny wraz z odpowiadającymi im funkcjami w arkuszach kalkulacyjnych oraz różnice między tymi funkcjami. Spośród mierników bezwzględnych, wyrażających przyrost wartości przedsiębiorstwa na skutek realizacji inwestycji w jednostkach pieniężnych, opisane zostały NPV oraz XNPV, z kolei spośród mierników względnych, wyrażających spodziewany przyrost wartości w ujęciu procentowym, wyróżnione zostały miary IRR, XIRR oraz MIRR.

Mierniki bezwzględne

NPV

Inwestycja jest opłacalna w momencie, kiedy korzyści planowane do osiągnięcia przekraczają związane z nią koszty. Prosty rachunek polegający na obliczeniu różnicy między planowanymi wpływami a wydatkami jest wystarczającą metodą do przeprowadzenia wstępnej selekcji rozważanych projektów. Jednak, aby określić rzeczywiste korzyści z planowanej inwestycji, należy oszacować wartość generowanych przepływów pieniężnych w momencie inwestycji. W tym celu wykorzystuje się wartość zaktualizowaną netto (ang. Net Present Value, NPV). Jest ona podstawową metodą oceny atrakcyjności inwestycyjnej. Może być stosowana niezależnie od rodzaju i wielkości inwestycji – wykorzystuje się ją zarówno na potrzeby niewielkich inwestycji majątkowych, jak i podczas przejęcia czy fuzji przedsiębiorstwa. Jej istota polega na określeniu obecnej wartości przyszłych przepływów pieniężnych, jakie zostaną wygenerowane dzięki inwestycji.

W ścisłym związku z pojęciem wartości zaktualizowanej ­netto pozostaje wartość pieniądza w czasie. Ustalenie obecnej wartości przyszłych przepływów pieniężnych wymaga bowiem ustalenia, jak zmieni się wartość tych przepływów od momentu podjęcia inwestycji do ich osiągnięcia. Zmianę wartości pieniądza w czasie wyraża się za pomocą stopy dyskontowej, która ukazuje roczny spadek wartości pieniądza w ujęciu procentowym. Stopę dyskontową zwykle przyjmuje się na poziomie kosztu kapitału, uwzględniając w ten sposób ryzyko związane z inwestycją.

W celu wyznaczenia miernika NPV dla inwestycji za pomocą programu Excel należy posłużyć się formułą NPV. Funkcja ta ma postać: NPV(stopa;wartość1;wartość2;...). Wyznaczenie wartości zaktualizowanej netto przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego odbywa się w następujących krokach:

  • oszacowanie wartości przepływów pieniężnych z inwestycji w poszczególnych okresach (w tym przypadku w latach),
  • oszacowanie stopy dyskontowej dla danej inwestycji,
  • zastosowanie formuły NPV, gdzie „stopa” oznacza stopę dyskontową, a „wartości” odnoszą się do zakresu prognozowanych przepływów pieniężnych (z wyjątkiem przepływów związanych z nakładami ponoszonymi w okresie inwestycji),
  • dodanie do wyznaczonej w powyższy sposób wartości nakładów inwestycyjnych poniesionych w pierwszym roku inwestycji.

Oszacowana w ten sposób wartość jest porównywalna dla alternatywnych inwestycji, ponieważ prognozowane przepływy zostają sprowadzone do wielkości uwzględniającej wartość przepływów w czasie, czyli ryzyko związane z konkretnym przedsięwzięciem wyrażone wysokością stopy dyskontowej (kosztem kapitału).

XNPV

Zdarza się, że planowane do osiągnięcia przepływy z inwestycji są osiągane nieregularnie. Jeśli interwały czasowe, jakich dotyczy prognozowany cash flow, nie są sobie równe, wówczas należy użyć formuły XNPV.

Formuła XNPV ma następującą postać: XNPV(stopa;wartości;daty). Stopa oraz wartości są określane analogicznie jak dla funkcji NPV z tą różnicą, że są one generowane w okresach o nieregularnej długości. Dodatkowo obszar „wartości” powinien obejmować także nakłady ponoszone w okresie inwestycji, które przy wykorzystaniu formuły NPV były dodawane dopiero w końcowym etapie do wartości wyznaczonej za pomocą funkcji. Przy formule XNPV występuje także zakres „daty”, w którym należy określić terminy, w jakich następować będą przepływy środków pieniężnych określone w zakresie „wartości”. Ważne, aby komórki zaznaczone w tym zakresie miały format daty.

Formuła XNPV odnosi się do ustalenia obecnej wartości przyszłych planowanych przepływów pieniężnych, a więc jest ona niejako wariantem miernika NPV, w związku z czym interpretacja obu mierników jest tożsama. Zasadniczą różnicą między opisywanymi formułami jest regularność otrzymywania przepływów z inwestycji.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę
Drukuj

Zobacz również

Archiwum