Analiza finansowa projektu inwestycyjnego przy użyciu MS Excel – case study

Adam Kopeć   Finanse i Controlling 52/2017 Tekst otwarty
info_8_formatowanie_warunkowe.jpg

Analiza finansowa to podliczenie wszystkiego, co wiadomo na temat biznesu, za pomocą liczb i sprawdzenie, czy opłaca się go rozpocząć. Im lepiej znamy branżę, tym łatwiej jest przeprowadzić szczegółową analizę, a tym samym poprawnie odpowiedzieć na pytanie, czy warto zainwestować w biznes, czy należy coś w nim zmienić albo w ogóle zainwestować w inne przedsięwzięcie.

W tym artykule zajmiemy się analizą finansowej fikcyjnej firmy Koszultex zajmującej się nadrukami na ubraniach, która chce kupić maszynę drukującą na różnych (innych niż ubrania) nawierzchniach (drewno, plastik, ceramika itp.).

Na analogicznej zasadzie mogą Państwo przeprowadzić analizę podobnych przedsiębiorstw, należy jednak pamiętać, że każda nisza rządzi się swoimi prawami, dlatego niniejszy artykuł nie porusza wszystkich możliwych aspektów. Jego zadaniem jest przybliżenie Państwu analizy finansowej na tyle, żeby można było zrozumieć najważniejsze związane z nią pojęcia.

Nakłady na środki trwałe (zakup maszyny)

Firma chce kupić maszynę za 40 000 zł. Tu pojawia się pierwszy problem – nie ma wystarczającej ilości pieniędzy na jej zakup, dlatego będzie się posiłkować pożyczką od banku. Z własnych środków może przeznaczyć 10 000 zł, czyli 25% potrzebnej kwoty, a pozostałe 75% (30 000 zł) pożyczy od banku na 14% w skali roku.

Może się pojawić pytanie, czy warto pożyczać pieniądze na inwestycję. To zależy od późniejszych wyliczeń, ale należy założyć, że tak. Przy inwestowaniu przyjmuje się, że lepiej ryzykować pieniędzmi banku niż własnymi.

Amortyzacja

Przy zakupie maszyny (środka trwałego) pojawia się w wyliczeniach pozycja amortyzacji. Przyjmujemy tutaj amortyzację w wysokości 10% w skali roku, czyli maszyna do nadruków zamortyzuje się po 10 latach. Inwestycję chcemy analizować przez pięć lat, więc przez cały ten okres będą występować „koszty” amortyzacji, czyli takie, które funkcjonują tylko na papierze – zmniejszają one kwotę podatku, ale nie powodują wypływu pieniędzy z firmy.

Dane i założenia inwestycji

Na początku artykułu wspominałem, że im lepsza znajomość branży, tym łatwiej przeprowadzić analizę finansową inwestycji. Wynika to głównie z faktu, że mamy dużo poprawniejsze założenia na temat biznesu, np. wynikające z doświadczeń. Niektóre kwestie bardzo łatwo przewidzieć, np.: prowizje banku, pensje pracowników itp., ale wiele spraw jest niejednoznacznych, więc w założeniach staramy się jak najlepiej przewidzieć przyszłość.

Część początkowych danych opisano krótko powyżej. W tabeli 1 wypisano pozostałe założenia w Excelu. Nie uwzględniono poszczególnych wyliczeń, typu: koszty zmienne jako różne koszty materiałów do nadruku, wysyłki, serwis, nieudane nadruki itp., ale warto pamiętać, że takie szczegóły mogą ułatwić stworzenie bardziej realnych założeń.

Tabela 1. Dane wyjściowe. Żródło: opracowanie własne

Pozycja

Wartość

Wartość inwestycji

40 000

Amortyzacja

10%

Szacowane przychody

60 000

Tempo wzrostu przychodów

5%

Koszty stałe

26 000

Tempo wzrostu kosztów stałych

3%

Tempo wzrostu FCF po okresie szczegółowej analizy

2%

Koszty zmiennych jako % udział w przychodach

40%

Udział kapitałów własnych w zainwestowanym kapitale

25%

Koszt kapitału własnego

12%

Oprocentowanie kredytu

14%

Stopa podatkowa

19%

Komórki, w które wpisano wartości, są wypełnione na szaro. Konwencja ta będzie utrzymana również w późniejszych obliczeniach, dzięki czemu uda się wskazać, które elementy są niezbędne w obliczeniach i dlaczego tak ważne jest jak najlepsze ich przygotowanie i sprawdzenie początkowych założeń.

Stopa dyskontowa

Istotnym obliczeniem przy analizie finansowej projektu inwestycyjnego jest stopa dyskontowa, która umożliwia badanie zmian wartości pieniądza w czasie.

Przykładowo, jeśli zakopiemy 1000 zł w ziemi na pięć lat, to będziemy mogli za nie kupić tylko tyle, co dziś za 800 zł. W kontekście inwestycji, jeśli włożymy 1000 zł i wyciągniemy 1000 zł to będzie to strata, ponieważ przez okres inwestycji złotówka straciła na wartości.

W naszym przykładzie wystarczy, że przygotujemy odpowiednią tabelę, która będzie pobierała część wartości z założeń, a pozostałe będą wynikiem odpowiednich obliczeń, które szczegółowo można podejrzeć w pliku Excela. Tylko dwie wartości są wpisane ręcznie. Będą one potrzebne do rozpoczęcia obliczeń (tabela 2).

Tabela 2.Stopa dyskontowa. Źródło: opracowanie własne.

Pozycja

Rok 0

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Rok 4

Rok 5

Kapitał własny

25,00%

25,00%

25,00%

25,00%

25,00%

25,00%

Kapitał obcy

75,00%

75,00%

75,00%

75,00%

75,00%

75,00%

Oczekiwana stopa zwrotu

 

12,00%

12,00%

12,00%

12,00%

12,00%

Oprocentowanie kredytu
(przed tarczą podatkową)

 

14,00%

14,00%

14,00%

14,00%

14,00%

WACC

 

11,51%

11,51%

11,51%

11,51%

11,51%

Współczynnik dyskonta FCFF

1,00

0,90

0,80

0,72

0,65

0,58

Współczynnik dyskonta FCFE

1,00

0,89

0,80

0,71

0,64

0,57

Przybliżmy tutaj trochę obliczane wartości:

WACC (Weight Average Cost of Capital) – średni ważony koszt kapitału – wskaźnik finansowy, informujący o przeciętnym koszcie względnym kapitału zaangażowanego w finansowanie inwestycji przez przedsiębiorstwo;

FCFF (Free Cash Flow to Firm) – wolne przepływy pieniężne dla wszystkich finansujących;

FCFE (Free Cash Flow to Equity) – wolne przepływy pieniężne dla właścicieli.

Obliczanie wolnych przepływów pieniężnych dla wszystkich finansujących

Teraz pojawia się coraz więcej obliczeń – wystarczy, że przełożymy definicje finansowe różnych wskaźników na odpowiednie właściwe wnioski na temat inwestycji:

EBIT (Earnings Before Deducting Interest and Taxes) – zysk operacyjny, czyli zysk przed odliczeniem podatków i odsetek;

NOPAT (Net Operating Profit After Tax) – zysk operacyjny po opodatkowaniu, czyli po prostu EBIT minus podatek;

Wartość rezydualna zwana także wartością resztową – wartość przedmiotu w momencie jego odsprzedaży. Z założenia uwzględniana tylko w ostatnim roku projektu;

PV (Present Value) – wartość bieżąca, czyli w naszym przykładzie jest to wartość uwzględniająca obliczoną wcześniej stopę dyskontową;

NPV (Net Present Value) – wartość bieżąca netto, czyli po prostu suma wszystkich wartości PV w okresie analizy łącznie z rokiem zerowym, w którym zakupiono nową maszynę.

Tabela 3. Wolne przepływy pieniężne dla wszystkich finansujących (FCFF). Źródło: opracowanie własne

Pozycja

Rok 0

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Rok 4

Rok 5

 

Przychody

 

60 000

63 000

66 150

69 458

72 930

 

Koszty zmienne

 

24 000

25 200

26 460

27 783

29 172

 

Koszty stałe

 

26 000

26 780

27 583

28 411

29 263

 

Zysk operacyjny (EBIT)

 

10 000

11 020

12 107

13 264

14 495

 

Podatek dochodowy od zysku operacyjnego

 

1900

2094

2300

2520

2754

 

NOPAT

 

8100

8926

9806

10744

11741

 

Amortyzacja

 

4000

4000

4000

4000

4000

 

Nakłady inwestycyjne

40 000

           

FCFF

-40 000

12 100

12 926

13 806

14 744

15 741

 

Wartość rezydualna

         

125 994

NPV

PV FCFF + PV Wartość rezydualna

-40 000

10 852

10 396

9 959

9 537

82 225

82 969

Wartość projektu i implikowana wartość długu

Kolejnym krokiem jest obliczenie wartości brutto projektu na koniec każdego z analizowanych lat. Przy okazji obliczymy jeszcze implikowaną wartość długu, czyli wartość brutto projektu przemnożoną przez udział kapitału obcego (banku) w inwestycji (tabela 4).

Tabela 4. Wartość projektu brutto i implikowana wartość długu. Źródło: opracowanie własne.

Pozycja

Rok 0

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Rok 4

Rok 5

Wartość projektu brutto

122 969

125 017

126 474

127 218

127 111

125 994

Implikowana wartość długu

92 227

93 763

94 855

95 414

95 333

94 496

Obliczanie wolnych przepływów pieniężnych dla właścicieli

Większość obliczeń jest bardzo podobna, jak przy obliczaniu wolnych przepływów pieniężnych dla wszystkich finansujących. Musimy pamiętać, że tym razem trzeba uwzględnić spłacanie odsetek, przy których będziemy uwzględniać wartość implikowaną długu, gdyż pożyczka niejako zabiera nam część przychodu (tabela 5).

Tabela 5. Wolne przepływy pieniężne dla właścicieli (FCFE). Źródło: opracowanie własne.

Pozycja

Rok 0

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Rok 4

Rok 5

 

Przychody

 

60 000

63 000

66 150

69 458

72 930

 

Koszty zmienne

 

24 000

25 200

26 460

27 783

29 172

 

Koszty stałe

 

26 000

26 780

27 583

28 411

29 263

 

Zysk operacyjny (EBIT)

 

10 000

11 020

12 107

13 264

14 495

 

Odsetki

 

12 912

13 127

13 280

13 358

13 347

 

Zysk brutto

 

-2912

-2107

-1173

-94

1148

 

Podatek dochodowy

 

-553

-400

-223

-18

218

 

Zysk netto

 

-2359

-1706

-950

-76

930

 

Amortyzacja

 

4000

4000

4000

4000

4000

 

Zaciągnięcia / Spłaty kredytów

92 227

1 536

1 093

558

-80

-838

 

Nakłady inwestycyjne

40 000

           

FCFE

52 227

3177

3386

3608

3843

4093

 

Wartość rezydualna

         

31 499

NPV

PV FCFE + PV RV

52 227

2837

2700

2568

2442

20 195

82 969

Ocena opłacalności inwestycji w projekt

Tabela 6. Ocena opłacalności inwestycji w projekt. Źródło: opracowanie własne.

Pozycja

Rok 0

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Rok 4

Rok 5

FCFF z wartością rezydualną na potrzeby oceny projektu

-40 000

12 100

12 926

13 806

14 744

141 735

NPV

82 969

=NPV(H25;E81:I81)+D81

     

IRR

49,43%

=IRR(D81:I81)

     

MIRR

39,59%

=MIRR(D81:I81;E25;E25)

     

NPVR

207,42%

=D82/MODUŁ.LICZBY(D81)

     

W końcu na podstawie dotychczasowych obliczeń możemy dokonać oceny opłacalności inwestycji. Dzięki temu, że korzystamy z Excela, będziemy mieli znacznie ułatwione obliczenia, ponieważ w wielu przypadkach możemy skorzystać z gotowych funkcji Excela (tabela 6).
­Przykładowe metody:

NPV (Net Present Value) – ­wartość bieżąca netto;

IRR (Internal Rate of Return) – wewnętrzna stopa zwrotu;

MIRR (Modificated Internal Rate of Return) – zmodyfikowana wewnętrzna stopa zwrotu;

NPVR (Net Present Value Rate) – wskaźnik wartości bieżącej netto.

Zdyskontowany okres zwrotu

Przy analizach projektów inwestycyjnych warto czasem obliczyć, kiedy projekt (i czy w ogóle) zacznie być zyskowny, czyli zwrócą się zainwestowane w niego środki i zacznie generować zysk. Pamiętamy w tych obliczeniach o tym, że wartość pieniądza zmienia się w czasie (tabela 7).

W pierwszym wierszu obliczamy zdyskontowane wolne przepływy pieniężne dla wszystkich finansujących. W drugim sprawdzamy, w którym roku wartość w pierwszym wierszu przekroczy zero. Trzeci wiersz to po prostu numery lat inwestycji. Czwarty wiersz pokazuje nam, ile zarobiliśmy (wartość zdyskontowana) w danym roku. W piątym wierszu odnajdujemy ostatnią wartość ujemną w naszej inwestycji w pierwszym wierszu tej sekcji obliczeń. Szósty wiersz to wartość przychodu w pierwszym roku, gdy spłaciliśmy naszą inwestycję (zakupioną maszynę).

Następne obliczenia to rok, kiedy spłaciliśmy całą kwotę inwestycji, a nawet nam trochę zostało. Poniżej znajdują się obliczenia pokazujące, jaką część ostatniego roku musieliśmy pracować, żeby wyjść na zero. Ostatnia komórka to dokładny moment (rok i jego część), kiedy z naszych obliczeń wynika, że odzyskaliśmy całą zainwestowaną kwotę.

Tabela 7. Zdyskontowany okres zwrotu (DPP). Źródło: opracowanie własne.

Pozycja

Rok 0

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Rok 4

Rok 5

Kalkulacja skumulowanych DFCFF na potrzeby DPP

-40 000

-29 148

-18 752

-8 794

744

9 876

Numeracja lat z zyskiem

0

0

0

0

1

2

Numeracja lat

0

1

2

3

4

5

Przychód w danym roku

-40 000

10 852

10 396

9959

9537

9132

Ostatni ujemny skumulowany przychód

-8794

         

Przychód w pierwszym roku, gdy spłaciliśmy naszą inwestycję

9537

         

Zdyskontowany okres zwrotu w pełnych latach

4,00

         

Zdyskontowany okres zwrotu jako część pierwszego roku z nadwyżką

0,92

         

Zdyskontowany okres zwrotu

3,92

         

Menadżer scenariuszy

Fakt, że przy obliczeniach korzystamy z Excela, ułatwia ewentualną zmianę założeń. Wystarczy, że zmienimy początkowe wartości, a pozostałe obliczenia dopasowują się odpowiednio do założeń.

Excel dodatkowo może ułatwić zapamiętanie różnych wariancji danych za pomocą polecenia „menadżer scenariuszy”, który znajduje się na karcie „Dane” w sekcji poleceń „Analizy warunkowej”.

Podsumowanie

Przy analizie finansowej projektu możemy posłużyć się różnymi obliczeniami i parametrami. Ważne jest, żebyśmy korzystali z parametrów, które są dla nas zrozumiałe. Przykładem niech będzie w tym artykule zdyskontowany okres zwrotu, czyli parametr, który mówi nam jak dużo potrzeba, żeby inwestycja się nam zwróciła (uwzględniając zmianę wartości pieniądza w czasie). Dzięki temu wiemy kiedy odzyskamy pieniądze i będziemy mogli poszukiwać kolejnej inwestycji, a poprzednia powinna przynosić nam dalej systematyczne zyski.

Musimy też hamować zbyt pozytywne założenia i starać się je określać realistycznie, a nawet pesymistycznie, żeby sprawdzić, jak będzie wyglądała inwestycja przy różnych scenariuszach.

Drukuj

Zobacz również

Polecamy

Archiwum