Analiza strategiczna w procesie restrukturyzacyjnym przedsiębiorstwa

MC_61_23.jpg

Analiza strategiczna dokonywana dla przedsiębiorstw o słabym potencjale finansowym przechodzących proces restrukturyzacji ma kluczowe znaczenie. Przedstawiając poszczególne obszary analizy strategicznej, autor zwraca uwagę na kluczowe aspekty rozważań w kontekście restrukturyzowanego przedsiębiorstwa.

Przystępując do omówienia tematu analiz strategicznych w procesie restrukturyzacji, w pierwszej kolejności warto wyjaśnić pojęcie restrukturyzacji. Według A. Stabryły restrukturyzacja to „zmiana koncepcji i praktycznych rozwiązań funkcjonowania przedsiębiorstwa, aby uzyskało ono dobrą pozycję wyjściową w rywalizacji z innymi podmiotami na rynku krajowym i międzynarodowym”1.

Podobny pogląd na restrukturyzację prezentuje I. Świątek-Barylska, definiując ją jako „proces zmian o szerokim zasięgu i istotnym znaczeniu dla dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa, podejmowany, na ogół, jako reakcja na zaistniałe lub przewidywane zmiany w otoczeniu”2.

W świetle powyższych definicji wyłaniają się następujące kluczowe aspekty procesu restrukturyzacji:

  • zmiana w funkcjonowaniu przedsiębiorstw,
  • dążenie do poprawy pozycji konkurencyjnej w otoczeniu.

Aby przeprowadzić takie „zmiany o szerokim zasięgu i istotnym znaczeniu” dla przedsiębiorstwa w celu uzyskania przez nie „dobrej pozycji rynkowej w rywalizacji z innymi podmiotami”, należy uprzednio poddać gruntownej analizie zarówno potencjał samego podmiotu, jak i jego otoczenie łącznie z przewidywanymi w nim zmianami. Celowi temu służy właśnie przeprowadzenie analizy strategicznej.

Pojęcie, istota i koncepcje analizy strategicznej przedsiębiorstwa

Analizę strategiczną można definiować w dwóch aspektach: czynnościowym (procesowym) i narzędziowym.

W aspekcie czynnościowym analiza strategiczna to zbiór działań składających się na diagnozę przedsiębiorstwa i jego otoczenia opartą na sytuacji obecnej i prognozach dotyczących przyszłości3.

W aspekcie narzędziowym analiza strategiczna jest zestawem metod, które pozwalają na zbadanie i ocenę obecnych oraz przewidywanie przyszłych stanów przedsiębiorstwa i jego otoczenia4.

Analiza strategiczna wyróżnia się wśród innych analiz przedsiębiorstwa trzema cechami charakterystycznymi:

  • przedmiotem, oprócz samego przedsiębiorstwa, jest również jego otoczenie,
  • interdyscyplinarnym charakterem, tj. równoczesne posługiwanie się metodami ilościowymi i jakościowymi wypracowanymi w takich dyscyplinach, jak: ekonomia, statystyka, socjologia, psychologia, marketing, finanse, cybernetyka,
  • obok diagnozowania – przewidywaniem i projekcją przyszłych warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz jego pozycji konkurencyjnej.

Istotą analizy strategicznej jest identyfikacja zarówno silnych, jak i słabych stron przedsiębiorstwa oraz szans i zagrożeń pojawiających się dla niego w otoczeniu.

Teoretycy zajmujący się analizą strategiczną kładą odmienny nacisk na różne jej aspekty. Wyróżnia się następujące podstawowe koncepcje analizy strategicznej5:

  • strategicznego dopasowania – równorzędne znaczenie przypisuje się wyróżniającym zasobom firmy i zmianom otoczenia,
  • zorientowania na zasoby – zakłada się, że podstawową rolę odgrywają zasoby i umiejętności przedsiębiorstwa, a zwłaszcza te, które stanowią o przewadze nad konkurentami, natomiast w otoczeniu zawsze pojawią się możliwości na ich wykorzystanie,
  • wyróżniających umiejętności – odnosi się do umiejętności (mających dwa komplementarne źródła: unikatowe zasoby i zdolności organizacyjne), które zapewniają firmie przewagę konkurencyjną,
  • rdzenia kompetencji – dotyczy zespołowej wiedzy przedsiębiorstwa wiążącej się z adaptowaniem i integrowaniem różnych technologii oraz umiejętności produkcyjnych pozwalających przedsiębiorstwu na uzyskiwanie przewagi nad konkurentami, o ile opanuje tę wiedzę szybciej i taniej od nich,
  • zorientowania na otoczenie – głosi, że główne znaczenie odgrywają zmiany zachodzące w otoczeniu, a odpowiednie zasoby i umiejętności potrzebne do dostosowania się do nich można pozyskać.

Jednak bez względu na przyjętą koncepcję analiza strategiczna zawsze dotyczy zarówno otoczenia, jak i wewnętrznego potencjału przedsiębiorstwa, chociaż w zależności od konkretnego podejścia zmienia się znaczenie przypisywane tym systemom, tj. otoczeniu i przedsiębiorstwu.

Trzeba również wyraźnie podkreślić, że nie istnieje uniwersalny model analizy strategicznej określający szczegółowo jej zakres, sekwencje i metody, gdyż w każdej sytuacji zależy to od bardzo wielu czynników, wśród których obok omówionych powyżej uzależnień zdeterminowanych przez (świadomie przyjętą przez kierownictwo) koncepcję ważną rolę odgrywa ogólna ekonomiczno-finansowa kondycja przedsiębiorstwa (kryzysowa, zadowalająca, bardzo dobra). Determinuje ona bowiem skalę możliwej działalności, innowacyjności i ekspansji firmy, a tym samym zakres poszukiwań szans rynkowych (zarówno terytorialny, jak i produktowy).

Analiza otoczenia przedsiębiorstwa

Otoczenie przedsiębiorstwa to ogół czynników pozostających poza firmą, które oddziałują lub mogą na nią oddziaływać.

W ramach otoczenia przedsiębiorstwa wyróżnia się:

  • makrootoczenie – ogół czynników oddziałujących w sposób pośredni na przedsiębiorstwo, na które nie ma ono w zasadzie wpływu,
  • mikrootoczenie – ogół czynników oddziałujących bezpośrednio na przedsiębiorstwo, na które może ono w jakimś stopniu wpływać.

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę
Drukuj

Zobacz również

Archiwum

Polecamy