Z prowadzeniem każdej działalności gospodarczej związane jest ponoszenie ryzyka, w tym ryzyka specyficznego. W niniejszym artykule, po przedstawieniu krótkiej charakterystyki ryzyka specyficznego, zostaną omówione miary zarówno ryzyka operacyjnego, jak i finansowego oraz – na koniec – zaprezentowany zostanie przykład z zakresu całościowej oceny ryzyka specyficznego przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorstwo narażone jest zarówno na tzw. ryzyko rynkowe – wynikające z ogólnych warunków otoczenia biznesu, takich jak: makroekonomiczne, polityczne, społeczne etc. – jak i specyficzne, wynikające z kształtowania przez przedsiębiorstwo relacji z otoczeniem (kontrahentami, konkurentami) i podejmowanych przez nie decyzji. W ramach ryzyka specyficznego wyodrębnia się ryzyko operacyjne (inaczej też określane jako ryzyko inwestycyjne) – związane z oddziaływaniem na sprzedaż i koszty wytwarzania/świadczenia usług oraz ryzyko finansowe – utożsamiane z finansowaniem działalności. W szerokim ujęciu ryzyko finansowe obejmuje ryzyko kształtowania struktury kapitału (ogólne), ryzyko wypłacalności i ryzyko płynności.

Charakterystyka ryzyka specyficznego przedsiębiorstwa

Ryzyko specyficzne (inaczej: rynkowe, podstawowe, makroekonomiczne) jest bezpośrednio związane z działalnością gospodarczą danej firmy i z podejmowanymi przez nią decyzjami. Towarzyszy decyzjom dotyczącym na przykład podjęcia nowej inwestycji, kształtowania portfela produktów firmy czy wyboru partnera biznesowego.

Ryzyko specyficzne dzieli się na:

  • Ryzyko operacyjne (zwane również inwestycyjnym) – dotyczy charakteru przedsięwzięcia gospodarczego i decyzji związanych z kształtowaniem struktury aktywów przedsiębiorstwa (w co inwestować?). Ryzyko to wiąże się również z niepewnością co do wielkości przyszłych przepływów operacyjnych przedsiębiorstwa, czyli możliwości nieuzyskania planowanej wielkości przychodów ze sprzedaży oraz związanego z tym zysku operacyjnego na sprzedaży;
  • Ryzyko finansowe – związane z decyzjami dotyczącymi kształtowania struktury kapitałowej przedsiębiorstwa (skąd brać środki na inwestycje?). W ramach ryzyka finansowego wyróżnia się w szczególności:
    • Ryzyko ogólne kształtowania struktury kapitału, które jest związane z finansowaniem majątku i zwiększa się w przypadku wzrostu udziału kapitału obcego w kapitałach ogółem;
    • Ryzyko wypłacalności dotyczy przedsiębiorstw mających zadłużenie i wynika z wahań zdolności kredytowej jednostki. Wahania te mogą doprowadzić do sytuacji, w której spłata zadłużenia nie zostanie uregulowana w terminie;
    • Ryzyko płynności rozumiane jako ryzyko utraty zdolności do terminowego regulowania zobowiązań bieżących.

Zmaterializowanie się omówionych powyżej ryzyk może okazać się fatalne w skutkach dla przedsiębiorstwa, gdyż może doprowadzić nawet do jego bankructwa.

Do oceny przedstawionych rodzajów ryzyk wykorzystuje się mierniki, które zostały przedstawione w kolejnym punkcie. Jak będzie można zauważyć, ich zastosowanie jest bardzo proste, a wykorzystywane dane są stosunkowo łatwe do pozyskania. Korzyści, jakie można odnieść dzięki stosowaniu tych mierników, są ogromne – pomagają dostrzec symptomy wskazujące na możliwość zmaterializowania się ryzyka finansowego lub inwestycyjnego i uchronić przedsiębiorstwo przed ich negatywnymi konsekwencjami.

 

Miary ryzyka operacyjnego

Do podstawowych mierników ryzyka operacyjnego należą: próg rentowności, margines bezpieczeństwa oraz dźwignia operacyjna.

Próg rentowności (Break Event Point – BEP) to wielkość sprzedaży, przy której następuje zrównanie przychodów z podstawowej działalności operacyjnej z kosztami operacyjnymi. Zatem przedsiębiorstwo osiąga próg rentowności, kiedy nie ponosi już straty na podstawowej działalności operacyjnej i jednocześnie nie generuje jeszcze zysku. W związku z tym próg rentowności może być i jest wykorzystywany dla wyznaczania minimalnej skali działalności operacyjnej.

Wyznaczenie progu rentowności wymaga podziału kosztów operacyjnych na koszty zmienne (czyli takie, których wielkość zmienia się wraz ze zmianami wielkości produkcji) i koszty stałe (takie, które nie zmieniają się wraz ze zmianami wielkości produkcji).

Możliwe jest wyznaczenie progu rentowności w ujęciu ilościowym i wartościowym. Ilościowy próg rentowności możemy jednak wykorzystywać tylko w sytuacji, gdy produkcja jest jednoasortymentowa, co zdarza się stosunkowo rzadko, wobec czego w większości przedsiębiorstw ważniejsze jest wyznaczenie progu wartościowego rentowności. W tym ujęciu próg rentowności określa minimalną wielkość przychodów ze sprzedaży, które pokrywają poniesione koszty operacyjne.

Z progiem rentowności związany jest margines bezpieczeństwa, określający dopuszczalny spadek wielkości sprzedaży niepowodujący powstawania strat z podstawowej działalności przedsiębiorstwa.

Full access available for logged users only. Log in or select the best subscription option here..

Log in Order a subscription
Favorites Print

Also check

Scrum w pigułce: planowanie sprintu

Sprint jest sercem scruma – jego długość to maksymalnie miesiąc. Praca do wykonania w trakcie sprintu jest określana podczas planowania sprintu (sprint planning). Plan ten powstaje jako wynik wspólnej pracy zespołu scrumowego.

Read more

Zasady zarządzania finansami w projekcie

MC_67_30.jpg

Budżetowanie projektów, w zależności od stopnia jego skomplikowania, może okazać się prawdziwym wyzwaniem. Co należy potraktować priorytetowo, planując finansowanie danego projektu? Jakimi zasadami się kierować? O tym w dalszej części artykułu.

Read more

Six Sigma w projektach IT

MC_67_25.jpg

Środowisko, w którym rozwijane są projekty IT, jest specyficzne – wymaga szybkiego reagowania na zmiany, adaptacji założeń i celów projektu do coraz to nowych wymagań klienta, a także efektywnego wdrażania nowych rozwiązań. Nierzadko też prace nad produktem rozciągają się na wiele projektów, w czasie których tworzone są kolejne moduły do wdrożonego już systemu czy aplikacji. Zarządzanie jakością w takim chaosie nie jest zadaniem łatwym. Z pomocą może przyjść tu metoda Six Sigma, która proponuje szereg narzędzi, jakie z powodzeniem można wykorzystać także w projektach IT.

Read more

Current issue

Polecamy

Go to

Partners

Advertisement