Proces budżetowania kosztów i wyniku zakładu produkcyjnego na podstawie planów sprzedaży na regiony i klientów

Budżetowanie kosztów i wyniku zakładu produkcyjnego nie odbywa się w oderwaniu od planowania wyników innych obszarów funkcjonalnych w przedsiębiorstwie. Wielkość planowanej produkcji zależy w największym stopniu od planowanego wolumenu sprzedaży oraz od zapewnienia wystarczającego poziomu stanów magazynowych. W ramach grupy kapitałowej lub w przedsiębiorstwie posiadającym kilka oddziałów w jednym kraju wielkości te rozdzielane są w pierwszej kolejności na regiony, kraje oraz klientów.

Miejsce budżetu produkcyjnego w budżecie ogólnym firmy

Budżetowanie zarówno kosztów, jak i samego wyniku zakładu produkcyjnego jest ściśle powiązane z planowaniem przychodów i wyniku przedsiębiorstwa, składającego się z wielu obszarów funkcjonalnych. Wolumen produktów, od którego zależy poziom kosztów niezbędnych do ich wytworzenia, w największym stopniu uwarunkowany jest planowaną wielkością sprzedaży produktów do klientów firmy.

Planowane budżety dla wszystkich obszarów funkcjonalnych w danym przedsiębiorstwie muszą być ze sobą zintegrowane i spójne z ogólną strategią firmy. W ramach grupy kapitałowej albo spółki posiadającej kilka oddziałów plany te muszą również być skorelowane na poziomie jednostki.

Punktem wyjścia do planowania budżetów jest zdefiniowanie przez udziałowców oraz zarząd dwóch brzegowych wartości: poziomu przychodów ze sprzedaży oraz poziomu zysku mierzonego wskaźnikiem EBIT, czyli zysku przed odliczeniem odsetek i podatków (ang. Earnings Before Interest and Taxes). Przychody ze sprzedaży determinują udział firmy w rynku w danym sektorze, natomiast poziom zysku odzwierciedla premię za ryzyko prowadzenia interesu względem bezpieczniejszych form lokowania kapitału przez właścicieli.

Najczęściej planowanie przychodów ze sprzedaży i wyniku finansowego jest pochodną oczekiwań udziałowców co do średniookresowej stopy zwrotu oraz rzeczywistych uwarunkowań rynkowych.

Niezmiernie ważne jest, żeby osoby odpowiedzialne za stopień wykonania planu zarówno rozumiały, co się kryje pod konkretnymi pozycjami i liczbami, jak i utożsamiały się z postawionymi przed nimi celami budżetowymi. Największym wyzwaniem w procesie budżetowania jest takie powiązanie celów stawianych zakładowi produkcyjnemu, które są zbieżne z celami operacyjnymi całej spółki lub całego koncernu – w przypadku spółki należącej do grupy spółek powiązanych kapitałowo.

Budżet zakładu produkcyjnego i pozostałych obszarów w firmie jest często podstawą do ustalania umów o realizację zawartych w nim celów, od których uzależniona jest wypłata rocznej premii dla menedżerów i kierowników niższych szczebli.

Planowanie wielkości produkcji i zasobów

W dalszej części artykułu zostanie zaprezentowany proces rozdzielania planowanej sprzedaży na jeden z zakładów produkcyjnych w międzynarodowej grupie kapitałowej. Opis procesu oraz zaprezentowane liczby są propozycją autora. Schemat może znaleźć zastosowanie również dla spółki krajowej, posiadającej kilka zakładów produkcyjnych w Polsce oraz siatkę dystrybucji w kilku regionach kraju.

Na podstawie zgłoszonych przez zarządy regionów planowanych wielkości sprzedaży zakład produkcyjny musi zaplanować odpowiednie zasoby niezbędne do wytworzenia określonego wolumenu produkcji. Przykładem takich zasobów są surowce, opakowania, pracownicy produkcyjni o określonych kwalifikacjach, maszyny i urządzenia o odpowiednich parametrach technicznych itp.

Rozłożenie planowanej w grupie kapitałowej produkcji na poszczególne zakłady produkcyjne oraz oszacowanie niezbędnych zasobów jest podstawą do utworzenia budżetu kosztowego i wynikowego w obszarze produkcji.

Standardowe koszty wytworzenia

Bazą kosztów dla sporządzenia budżetu mogą być standardowe koszty wytworzenia. Charakteryzują się one wykorzystaniem norm i wzorników dla poszczególnych procesów produkcyjnych i uwzględniają poziom tzw. normalnego wykorzystania zdolności produkcyjnych.

Koszty standardowe stanowią podstawę do obliczenia stawek roboczogodzin dla maszyn i pracowników produkcyjnych oraz do ustalenia narzutów kalkulacyjnych, co umożliwia skalkulowanie jednostkowych kosztów wytworzenia poszczególnych wyrobów. Dzięki temu można dokonać drobiazgowego rozkładu odchyleń pomiędzy rzeczywistym a zaplanowanym wynikiem. Przy wyliczeniu standardowych kosztów wytworzenia należy uwzględnić aktualne technologiczne i organizacyjne warunki w zakładzie produkcyjnym.

W przedstawionym przykładzie zakład posiada 10 linii produkcyjnych i może wytworzyć 300 000 sztuk trzech wyrobów: A, B i C. W tabeli 1 zostały przedstawione przykładowe koszty standardowe składające się na łączne i jednostkowe koszty wyprodukowania wyrobów A, B i C.

Tabela 1. Łączne i jednostkowe standardowe koszty wytworzenia wyrobów. Źródło: opracowanie własne.

Wyszczególnienie

Wyrób A

Wyrób B

Wyrób C

Koszty łączne

Wyroby: Wolumen produkcji

150 000 szt.

100 000 szt.

50 000 szt.

300 000 szt.

Koszty łączne wyrobów według składników

Zużycie materiałów

19 500 000 zł

12 500 000 zł

10 500 000 zł

42 500 000 zł

Robocizna bezpośrednia

3 000 000 zł

2 500 000 zł

750 000 zł

6 250 000 zł

Koszty wydziałowe zmienne

3 600 000 zł

6 250 000 zł

2 250 000 zł

12 100 000 zł

Koszty wydziałowe stałe

3 900 000 zł

3 750 000 zł

1 500 000 zł

9 150 000 zł

ŁĄCZNE KOSZTY WYTWORZENIA

30 000 000 zł

25 000 000 zł

15 000 000 zł

70 000 000 zł

Koszty jednostkowe wyrobów według składników

Zużycie materiałów

130,00 zł/szt.

125,00 zł/szt.

210,00 zł/szt.

 

Robocizna bezpośrednia

20,00 zł/szt.

25,00 zł/szt.

15,00 zł/szt.

 

Koszty wydziałowe zmienne

24,00 zł/szt.

62,50 zł/szt.

45,00 zł/szt.

 

Koszt.y wydziałowe stałe

26,00 zł/szt.

37,50 zł/szt.

30,00 zł/szt.

 

Koszt jednostkowy wyrobu (zł/szt.)

200,00 zł/szt.

250,00 zł/szt.

300,00 zł/szt.

 

Dostęp możliwy dla zalogowanych użytkowników serwisu. Jeśli posiadasz aktywną prenumeratę przejdź do LOGOWANIA. Jeśli nie jesteś jeszcze naszym Czytelnikiem wybierz najkorzystniejszy WARIANT PRENUMERATY.

Zaloguj Zamów prenumeratę
Drukuj

Zobacz również

Polecamy

Archiwum